Foydali maʼlumotlar

Hozirgi Minimal ish haqi qonuni “ishchi ishlatuvchi barcha korxona yoki ish oʻrinlarini” qoʻllash obʼekti sifatida belgilaganligi sababli, 1 va undan ortiq ishchilarni band qiluvchi barcha korxonalarga qoʻllanilishi printsipdir. 2005 yilgi oʻzgartirishdan oldin yoshlarga nisbatan maxsus qoidalar mavjud boʻlib, 18 yoshdan kichik va ishga joylashish muddati 6 oydan kam boʻlgan shaxslarga oddiy ishchilarga qoʻllaniladigan soatlik minimal ish haqi miqdorining 90% ni soatlik minimal ish haqi sifatida belgilangan edi. Biroq, 2005 yil may oyida Minimal ish haqi qonuni oʻzgartirilganligi sababli, 18 yoshdan kichik shaxslarga ham minimal ish haqi toʻliq qoʻllaniladi. Faqat sinov muddatida boʻlgan va sinov muddatidan boshlab 3 oy ichidagi shaxslarga soatlik minimal ish haqi miqdori faqat 90% qoʻllaniladi, Mehnat standartlari qonuni 61-moddasi 3-bandida koʻrsatilgan nazorat va tartibga solish mehnati bilan shugʻullangan ishchi sifatida ish beruvchi Bandlik va mehnat vazirligi vazirining roziligini olgan shaxs va aqliy yoki jismoniy nogironligi tufayli ishga joylashtirmoqchi boʻlgan ishni bajarishda toʻgʻridan-toʻgʻri jiddiy toʻsiqlar mavjudligi aniq deb topilgan shaxslarga minimal ish haqining qoʻllanilishi istisno qilinishi mumkin. Minimal ish haqi qonuni 6-moddasi 4-bandida qonun sohasidan chiqarib tashlanadigan bandlarni belgilab bergan boʻlib, bu korxonada toʻlanadigan ish haqi minimal ish haqiga zid kelishini baholash uchun mezon sifatida keltirilgan. Yaʼni, ishchiga toʻlanadigan ish haqidan Minimal ish haqi qonunida tartibga solinayotgan bandlarni faqat soatlik miqdorga aylantirib, eʼlon qilingan soatlik minimal ish haqi bilan solishtirib, minimal ish haqi buzilganligini aniqlaydi. Minimal ish haqidan chiqarib tashlanadigan ish haqi bandlari Minimal ish haqi qonuni ijro etish qoidalari bilan belgilangan boʻlib, bu Bandlik va mehnat vazirligida belgilangan odatiy ish haqi doirasi bilan oʻxshashdir. Uning mazmuni quyidagicha: ①kollektiv shartnoma, ishga joylashish qoidalari yoki mehnat shartnomasida toʻlov asosi aniq koʻrsatilgan yoki odatiy ravishda toʻlanadigan ish haqi yoki nafaqa va ②oldindan belgilangan toʻlov shartlari va stavkalariga koʻra belgilangan mehnat (pudratchilik tizimida umumiy mehnat) uchun har oyda 1 marta va undan ortiq muntazam va bir xil ravishda toʻlanadigan ish haqi yoki nafaqalar
kiradi, 1 oydan ortiq muddat uchun kelish ish natijasi, lavozim, boshqa sabablarga koʻra toʻlanadigan nafaqalar va vaqtinchalik sabablarga koʻra toʻlanadigan nafaqalar, sabab yuzaga kelish kuni noaniq boʻlgan nafaqalar, yillik va oylik taʼtil nafaqalari, ortiqcha ish vaqti uchun nafaqa, pullik dam olish va taʼtil kunlari uchun nafaqa, boshqa hayotni qoʻllab-quvvatlash va ijtimoiy xizmatlar xarakteridagi nafaqalar va hokazo kirmaydi. Shuningdek, aqliy yoki jismoniy nogironligi tufayli mehnat qobiliyati sezilarli darajada past boʻlgan shaxslar va sinov muddatida boʻlgan va Bandlik va mehnat vazirligi vazirining ruxsatini olgan shaxslarga minimal ish haqi qoʻllanilmaydi.