Foydali maʼlumotlar

Qonuniy jo‘natish degani, jo‘natish to‘g‘risidagi qonun (Jo‘natish qonuni) bo‘yicha ruxsat olingan jo‘natish kompaniyasi ishchilarni yollab, bandlik munosabatlarini saqlagan holda foydalanuvchi ish beruvchiga ishchilarni jo‘natib, foydalanuvchi ish beruvchining boshqaruv va nazorati ostida mehnat ko‘rsatishini ta’minlashdir. Jo‘natishga ruxsat berilgan ish turlari qonun bilan 32 ta belgilangan bo‘lib, kotiba, mashinachi, telefon sotuvchisi, haydovchi, pul yig‘uvchi, bino tozalovchi va hokazo. Aksincha, noqonuniy jo‘natish jo‘natish qonuni ruxsat bergan ishchi jo‘natishidan tashqari jo‘natishni bildiradi, masalan, shakliy ravishda pudrat shartnomasi tuzib, aslida ishchilarni jo‘natish (yashirin pudrat shakli) yoki ruxsat olingan jo‘natish kompaniyasi jo‘natishga ruxsat berilmagan ish turlariga ishchilarni jo‘natishi, ishchilarni qabul qilgan foydalanuvchi ish beruvchi ishchilarni qayta jo‘natishi (ikki marta jo‘natish) va shunga o‘xshashlar. Yaqinda muammo bo‘layotgan noqonuniy jo‘natish yashirin pudrat ostida amalga oshirilayotgan bo‘lib, aslida pudrat “tomondan biri (xizmat kompaniyasi, quyi korxona) biror ishni bajarishni ahd qilishi va qarshi tomon (buyurtmachi korxona, asosiy korxona) bu ish natijasi uchun haq to‘lashni ahd qilish shartnomasi (Fuqarolik kodeksi 664-moddasi)” bo‘lsa-da, shakliy ravishda pudrat shartnomasi tuzilgan xizmat va quyi korxonalar mustaqil biznes qobiliyatisiz ishchilarni yollab, pudrat haqini olib, ish haqini to‘lash kabi rollarni bajaradi, ishchining mehnat sharoitlarini belgilash, ishni boshqarish va nazorat qilish kabi haqiqiy foydalanuvchi ish beruvchi rolini buyurtmachi va asosiy korxonalar bajarib, aslida noqonuniy jo‘natish sodir bo‘ladi. Jo‘natish qonunidagi jo‘natishdan qochish maqsadida “pudrat” shaklidan foydalanib ishchilarni ishlatish va bu ishchilarga nisbatan Mehnat kodeksi va Kasaba uyushmalari va mehnat munosabatlari muvofiqlashtirish to‘g‘risidagi qonun va boshqa mehnat qonunlari bo‘yicha javobgarlikni o‘z zimmalariga olmaslik muammoga olib kelmoqda. Noqonuniy jo‘natishni qabul qilgan foydalanuvchi korxonalarga jazo qoidalari yo‘qligi yoki noqonuniy jo‘natilgan ishchilar va foydalanuvchi korxona o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri mehnat shartnomasi tuzilgani deb hisoblash kabi noqonuniy jo‘natishni aniq va to‘g‘ridan-to‘g‘ri tartibga soluvchi qonunlar tayyorlanmaganligi ham noqonuniy jo‘natishni ko‘paytiruvchi omil bo‘lmoqda.