Foydali maʼlumotlar

Mehnatsiz mehnat haqi yo‘qligi printsipi degani, ish tashlashda ishtirok etib, mehnat ko‘rsatilmagan davr davomida ish haqi to‘lanmasligini bildiradi. Dastlab ish tashlash davrida ish haqi to‘lanishi kerakmi yoki to‘lanishi kerak bo‘lsa, qanchalik miqdorda to‘lanishi kerakligi haqida ko‘p bahs-munozaralar bo‘lgan edi, ammo 1997 yilda mehnatsiz mehnat haqi yo‘qligi printsipi kasaba uyushmalari va mehnat munosabatlari muvofiqlashtirish to‘g‘risidagi qonunda (kasaba uyushmalari qonuni) aniq belgilangach, bahs-munozaralar yakunlandi. Kasaba uyushmalari qonuni 44-moddasi ‘ish beruvchi nizoli harakatlarda ishtirok etib, mehnatni taqdim etmagan ishchilarga ushbu davr davomidagi ish haqini to‘lash majburiyati yo‘q’ deb, mehnatsiz mehnat haqi yo‘qligi printsipini e'lon qilmoqda. Mehnatsiz mehnat haqi yo‘qligi printsipi faqat mehnat ko‘rsatish majburiyatiga ega bo‘lgan ishchilarga qo‘llaniladi, shuning uchun mehnat shartnomasiga ko‘ra mehnat ko‘rsatish majburiyatidan ozod qilingan kasaba uyushmasi doimiy xodimlari yoki ta'tilda bo‘lganlar kabi shaxslarga ushbu printsip qo‘llanilmaydi. Shuning uchun ish tashlash davri sababli kasaba uyushmasi doimiy xodimlariga maosh to‘lovini to‘xtatib bo‘lmaydi. Nizoli harakatlarda ishtirok etgan ishchilarga to‘lash majburiyati bo‘lmagan ish haqiga ish beruvchining ixtiyoriy to‘lovlari (tabrik va rag‘batlantirish pullari va hokazo), ijtimoiy xizmatlar (o‘quv to‘lovlarini qoplash, xodimlar uy-uyxonalari va dam olish inshootlaridan foydalanish va hokazo), haqiqiy xarajatlarni qoplash (komandirovka xarajatlari, ofis xarajatlari, ish vositalari xarajatlari va hokazo) kiritilmaydi, shuning uchun nizoli harakatlar davrida ham normal ravishda to‘lanishi kerak. Ish beruvchi nizoli harakatlarda ishtirok etib, mehnat ko‘rsatmagan kasaba uyushmasi a'zolariga ish haqi to‘lash majburiyatiga ega emas, lekin mehnat va ish beruvchi o‘rtasidagi hamjihatlik maqsadida yoki yashash yordami sifatida ixtiyoriy ravishda ish haqi to‘lash mumkin, shuning uchun oldindan kollektiv shartnoma orqali nizoli harakatlar davrida ham ish haqi to‘lash haqidagi kelishuvni amalga oshirish yo‘li bilan nizoli harakatlar davridagi ish haqi to‘lov muammosini hal qilish mumkin. Biroq nizoli harakatlar davriga oid ish haqi to‘lovini talab qilib, buni amalga oshirish maqsadida nizoli harakat o‘tkazgan kasaba uyushmasi 2 yilgacha hapis yoki 20 million vonagacha jarimaga tortiladi, shuning uchun bu jihatga e'tibor berish kerak.