Foydali maʼlumotlar

Hozirgacha bo‘lgan an’anaviy mehnat munosabatlari ishchilarni yollagan ish beruvchi tomonidan bandlik qaramlik munosabatlari asosida to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishchilardan foydalanish shakli edi. Biroq ishchi jo‘natish tizimi degani ishchi jo‘natish bilan shug‘ullanuvchi jo‘natuvchi ish beruvchi ishchilarni yollab, foydalanuvchi ish beruvchi deb ataluvchi boshqa shaxsga ishchilarni ishlatishga ruxsat beruvchi tizimdir.
Bu vaqtda ishchi va jo‘natuvchi ish beruvchi o‘rtasidagi munosabatlar bandlik qaramlik munosabatlari, ishchi va foydalanuvchi ish beruvchi o‘rtasidagi munosabatlar esa buyruq-beruvchi munosabatlar bo‘lib, uchburchakli munosabatlar yuzaga keladi. Jo‘natilgan ishchi mehnat xizmatini foydalanuvchi ish beruvchiga beradi, lekin maosh yoki mehnat jarayonidagi zarar-kasallik kompensatsiyasini jo‘natuvchi ish beruvchidan oladi. Jo‘natilgan ishchiga nisbatan ish beruvchining mas’uliyati jo‘natuvchi va foydalanuvchi ish beruvchilar tomonidan birgalikda yuklatilishi printsipialdir, ammo jo‘natish jarayonidagi ishchining maoshi, zarar kompensatsiyasi va boshqa ish beruvchi majburiyatlari jo‘natuvchi ish beruvchiga tegishli bo‘lib, ish vaqti, dam olish, dam olish kunlari va sanoat xavfsizligi va mehnat gigiyenasi qonunidagi majburiyatlar foydalanuvchi ish beruvchiga yuklatilgan holda ish beruvchi majburiyatlari muayyan masalalarda ajratilgan.
Ishchilarni jo‘natish qonun hujjatlari bilan belgilangan jo‘natish ob’ektiga nisbatan cheklanadi, bundan tashqari ishchilarni jo‘natish holatida jo‘natuvchi va foydalanuvchi ish beruvchilar ikkalasi ham jinoiy jazo oladi, ayniqsa qurilish loyihalarining maydon ishlar kabi mutlaqo taqiqlangan jo‘natish ishlari bo‘yicha hech qanday holatda ham ishchi jo‘natish taqiqlanadi. Ishchi jo‘natish tizimi jo‘natuvchi ish beruvchi ishchilarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri yollab, ish beruvchi majburiyatlarini o‘z zimmasiga olib, boshqalarga o‘z ishchilaridan foydalanishga ruxsat beruvchi tizim bo‘lib, oddiygina ish izlovchi va ishga joylashuvchi o‘rtasida bandlik shartnomasini vositalashtiruvchi kasbiy tanishtiruvchidan farq qiladi va ishni tugatishni maqsad qilib, o‘z ishchilarini to‘g‘ridan-to‘g‘ri boshqarib, nazorat qilib, ish natijasi uchun haq oladigan pudrat ish bilan ham farqlanadi.
Ishchi jo‘natish muddati doimiy jo‘natish mumkin bo‘lgan ishlar uchun printsipial ravishda 1 marta 1 yilga uzaytirilishi mumkin bo‘lib, vaqtinchalik sabablarga ko‘ra jo‘natish holatida 3 oylik muddatga, lekin 1 marta 3 oyga uzaytirilishi mumkin.
Foydalanuvchi ish beruvchi 2 yildan ortiq davomiy ravishda jo‘natilgan ishchilardan foydalansa, 2 yillik muddat tugagan kunning keyingi kunidan boshlab mazkur jo‘natilgan ishchini foydalanuvchi ish beruvchi to‘g‘ridan-to‘g‘ri yollagan deb hisoblanadi. Shuning uchun foydalanuvchi ish beruvchi 2 yildan ortiq jo‘natilgan ishchilardan foydalana olmaydi.