उपयोगी जानकारी

प्रयोगकर्ताले जायज कारण बिना श्रमिकलाई बर्खास्त गर्न सक्दैन, र यहाँ जायज कारण भन्नाले श्रमिकको व्यक्तिगत कारण वा संगठनिक व्यवस्था भंग गर्ने कार्य आदिका कारणले प्रयोगकर्ता र श्रमिकबीचको श्रम सम्बन्ध कायम राख्न नसकिने कारण भनिन्छ। तर यसको विशिष्ट सामग्रीबारे कानूनमा केही निर्धारण गरिएको छैन, र कम्पनीको रोजगारी नियम वा सामूहिक सम्झौतामा निर्धारित विशिष्ट बर्खास्तगी कारणसँग मेल खानुपर्छ। यसअघिका न्यायिक निर्णयहरूमा मान्यता प्राप्त कारणहरू हेर्दा १) श्रमिकको व्यक्तिगत कारण: विशेष योग्यता चाहिने कार्यमा योग्यतापत्रको अभाव आदि कार्यक्षमताको कमी, कार्य प्रकृतिका कारण सदस्यहरूबीच घनिष्ठ सहयोग र सहकार्य भावना आवश्यक हुँदा व्यक्तित्वको दोषले अनुकूलन गर्न नसक्दा, सामान्य श्रम प्रदान गर्न कठिन रोग, कम्पनीको गोपनीयता कायम राख्नुपर्ने श्रमिकले प्रतिस्पर्धी कम्पनी वा निकट सम्बन्धी आदीसँग घनिष्ठ सम्बन्ध हुँदा २) श्रमिकको व्यवहारजन्य कारण: श्रमिकले श्रम गर्ने इच्छा नराखी प्रयोगकर्ताको चेतावनीका बावजुद व्यक्तिगत कामको बहानामा अनुमतिबिना अनुपस्थित हुँदा, श्रमिकले जायज कारणबिना श्रम अस्वीकार गर्दा, श्रमिकमा क्षमता हुँदाहुँदै बारम्बार सामान्य कार्यक्षमताभन्दा कम दोषपूर्ण श्रम प्रदान गर्दा, श्रमिकको अपराधजन्य कार्यले श्रम प्रदान असम्भव हुँदा, श्रमिकको निजी कार्य भए पनि कम्पनीको विश्वास वा सम्मानमा हानि पुर्याउने वा श्रम प्रदानमा असर गर्ने कार्यस्थलमा मदिरा सेवन, प्रयोगकर्ता वा उच्च अधिकारीप्रतिको अपमानजनक व्यवहार, घूसखोरी, कम्पनीभित्र यौन हिंसा आदि अनैतिक वा अनैतिक व्यवहार गर्दा, प्रवेश गर्दा अनुभव झूटो बनाउने वा शैक्षिक प्रमाणपत्र जाली गर्ने अवस्थामा ३) पुनर्संरचना बर्खास्तगी: पुनर्संरचना बर्खास्तगी भन्नाले माथि जस्तो श्रमिकको दोषपूर्ण कारणले नभई कम्पनीको व्यवस्थापन कठिनाई, सम्पत्ति हस्तान्तरण, विलय आदि कारणले बर्खास्तगी गर्ने हो। माथि जस्ता कारण भएकाले सबै बर्खास्तगी कारण हुने होइनन्, यो एउटा उदाहरण मात्र हो र जायज कारणलाई व्यक्तिगत र विशिष्ट रूपमा 판단 गर्नुपर्छ र रोजगारी नियम वा सामूहिक सम्झौतामा स्पष्ट उल्लेखित कारणसँग मेल खानुपर्छ। साथै प्रयोगकर्ताले बर्खास्तगी मात्र होइन जायज कारणबिना श्रमिकलाई छुट्टी, निलम्बन, पदान्तरण, तलब कटौती, अन्य दण्डात्मक कारबाही गर्न सक्दैन। यस्ता कार्मिक कारबाही गर्दा पनि रोजगारी नियम आदि अनुसार जायज कारण हुनुपर्छ।