उपयोगी जानकारी

ट्रेड युनियनको तनावपूर्ण क्रियाकलापको विरुद्धमा प्रयोगकर्ताले अस्थायी रूपमा कामदारको श्रम प्रदानको प्राप्तिलाई अस्वीकार गर्ने तनावपूर्ण प्रतिक्रियाकलाप। यो ट्रेड युनियन तथा श्रम सम्बन्ध समन्वय ऐन (ट्रेड युनियन ऐन) अनुसार प्रयोगकर्ताको तनावपूर्ण क्रियाकलाप हो। प्रयोगकर्ताको कारखाना बन्दी कामदारको तनावपूर्ण क्रियाकलापभन्दा फरक पर्ने स्वतन्त्र अधिकारको रूपमा मान्यता दिइने होइन; बरु कामदार पक्षको तनावपूर्ण क्रियाकलापका कारण नियोक्ता-कामदारबीचको शक्ति सन्तुलन भंग भई प्रयोगकर्ता पक्षमा स्पष्ट रूपमा प्रतिकूल दबाब पर्ने अवस्थामा यस्तो दबाब रोक्न र नियोक्ता-कामदारबीचको शक्ति सन्तुलन पुनर्स्थापना गर्न प्रयोगकर्ता पक्षले यस्तो प्रतिक्रियाकलापको रूपमा उपयोग गर्न सकिन्छ, तसर्थ कारखाना बन्दी ट्रेड युनियनको तनावपूर्ण क्रियाकलाप सुरु भएपछि मात्र गर्न सकिन्छ। यदि कारखाना बन्दी प्रतिक्रियात्मक र रक्षात्मक गुण भएर वैधानिक छ भने कारखाना बन्दी अवधिमा काम प्रदान गर्न नसकेका कामदारहरूलाई ज्याला दिनु पर्दैन, र व्यवसायिक स्थल कब्जा गरिरहेका कामदारहरूलाई बाहिर निस्कन अनुरोध गर्न सकिन्छ। तर वैधानिक कारखाना बन्दी भए पनि युनियन कार्यालय, हॉस्टेल आदि कल्याण सुविधाहरूको प्रवेश रोक्नु अवैध हो। ▶ट्रेड युनियन तथा श्रम सम्बन्ध समन्वय ऐन धारा ४६ [कारखाना बन्दीको शर्तहरू] ①प्रयोगकर्ताले ट्रेड युनियनले तनावपूर्ण क्रियाकलाप सुरु गरेको पछि मात्र कारखाना बन्दी गर्न सक्छ। ②प्रयोगकर्ताले पहिलो खण्ड अनुसार कारखाना बन्दी गर्दा पहिले प्रशासनिक कार्यालय र श्रम समितिमा सम्बन्धित रूपमा सूचना दिनुपर्छ। ▶[सम्बन्धित सर्वोच्च अदालतको निर्णय] (सर्वोच्च अदालत २०००. ५. २६. घोषित ९८दा३४३३१ निर्णय): ट्रेड युनियनसँग ज्याला वार्ता प्रयास नगरी कानुनी संघर्ष ३ दिनमै आकस्मिक रूपमा गरेको कारखाना बन्दी कामदार पक्षको तनावपूर्ण क्रियाकलापका कारण नियोक्ता-कामदारबीच शक्तिको सन्तुलन भंग भई प्रयोगकर्ता पक्षमा स्पष्ट प्रतिकूल दबाब पर्ने अवस्थामा कम्पनीलाई संरक्षण गर्न निष्क्रिय, रक्षात्मक साधनको रूपमा अपरिहार्य रूपमा सुरु भएको भन्नु कठिन छ, तसर्थ कम्पनीको कारखाना बन्दी वैधानिकता कमी भएको छ। तसर्थ कम्पनीको कारखाना बन्दी अवधिको ज्याला दिने दायित्व छ।