उपयोगी जानकारी

श्रम मापदण्ड ऐनले श्रम समय छोट्याउने र लचिलो श्रम समय प्रणाली लागू गर्दा श्रमिकहरूको ज्याला घट्न नदिन ज्याला संरक्षण गर्ने व्यवस्था गरेको छ, ज्याला संरक्षण भनेको ज्याला घट्न सक्ने कारकहरू भए तापनि पहिले भुक्तानी गरिने ज्याला स्तरलाई कायम राख्ने कुरा हो। लचिलो श्रम समय प्रणाली लागू भएपछि १ दिन ८ घण्टा वा १ हप्ता ४० घण्टा नाघेर काम गर्दा पनि निश्चित अवधिमा औसत श्रम समय कानुनी श्रम समय नाघेमा ५०% थपेर लम्बित श्रम भत्ता अलग्गै भुक्तानी नहुने भएकोले पुरानो भन्दा ज्याला घट्ने सम्भावना उच्च हुन्छ। यसैले श्रम ऐनले प्रयोगकर्तालाई लचिलो श्रम समय प्रणाली लागू गर्दा पुरानो ज्याला स्तर घट्न नदिन ज्याला संरक्षण योजना बनाउन र रोजगार श्रम मन्त्रालयका मन्त्रीले ज्याला संरक्षण योजनाको सामग्री पेश गर्न आदेश दिने वा प्रत्यक्ष जाँच गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ। २००४ जुलाई १ देखि व्यवसायको आकार र उद्योग अनुसार चरणबद्ध रूपमा कार्यान्वयन भइरहेको हप्ता ४० घण्टा प्रणाली लागू गर्ने अवस्थामा पनि श्रम समय छोट्याउने र बिदा घटाउने आदि कारणले पुरानो ज्याला स्तर घट्न सक्छ तर श्रम ऐनले पुरानो ज्याला स्तर र घण्टाको सामान्य ज्याला घट्न नदिनुपर्ने व्यवस्था गरी प्रयोगकर्तालाई ज्याला संरक्षणको जिम्मेवारी दिएको छ।
हप्ता ४० घण्टा प्रणाली लागू गर्दा ज्याला संरक्षण गर्दा पालन गर्नुपर्ने नियम
① "‘पुरानो ज्याला स्तर’ ‘परिवर्तन हुने ज्याला स्तर’ भन्दा कम हुनुपर्ने" को अर्थ हप्ता ४० घण्टा लागू हुने समय अघि १ वर्षमा प्राप्त ज्याला (मौलिक तलब, बोनस, लम्बित श्रम भत्ता, रातको श्रम भत्ता, वार्षिक तथा मासिक बिदा भत्ता आदि सबै जोडेर भएको रकम) स्तर हप्ता ४० घण्टा लागू पछि १ वर्षमा प्राप्त ज्यालाभन्दा कम हुनुपर्ने हो,
② "घण्टाको सामान्य ज्याला घट्न नदिनुपर्ने" भनेको पुरानो ज्याला स्तर संरक्षण गर्न ज्याला वस्तु वा ज्याला समायोजन गर्दा पनि घण्टाको सामान्य ज्याला घटाउन नहुने, बढ्दो लम्बित श्रम भत्ता बोझ कम गर्न घण्टाको सामान्य ज्याला घटाउन नहुने हो। यो कुरालाई विचार गर्दा ज्याला संरक्षण योजनामा मुख्य रूपमा घण्टाको सामान्य ज्याला वृद्धि गरेर संरक्षण गर्ने तरिका र छुट्टै समायोजन भत्ता नयाँ गरी स्थापना गरेर ज्याला संरक्षण गर्ने विधि हुन सक्छ। <सम्बन्धित प्रशासनिक व्याख्या> (२००४.११.२५, श्रम मापदण्ड-६३६३): सामान्य कर्मचारी (सोमबारदेखि शुक्रबारसम्म १ दिन ८ घण्टा, शनिबार ४ घण्टा काम) मा संशोधित श्रम मापदण्ड ऐन लागू गर्दा पुरानो भन्दा घट्ने बिदा दिनसंख्यालाई सम्बन्धित बिदा भत्ता पूर्ण रूपमा क्षतिपूर्ति नगरेर पुरानो ज्याला स्तर घट्यो (संशोधित ऐन लागू अघि १ वर्षको ज्याला कुल रकम र लागू पछि १ वर्षको ज्याला कुल रकम तुलना गरेर) भने संशोधित श्रम मापदण्ड ऐनको बुढा नियम ४ अनुसार ज्याला संरक्षण भएको मान्न कठिन हुन्छ।