उपयोगी जानकारी

पुरुष तथा महिलाको रोजगारी समानताको कानूनअनुसार कार्यस्थलमा यौन उत्पीडन भनेको
व्यवसायी, उच्च पदाधिकारी वा कामदारले कार्यस्थलको पदको दुरुपयोग गरेर वा कार्यसँग सम्बन्धित भएर अर्को कामदारलाई यौनजन्य व्यवहार आदि मार्फत यौनजन्य अपमान वा घृणा महसुस गराउने वा यौनजन्य व्यवहार वा अन्य मागहरू स्वीकार नगरेको कारणले बर्खास्तगी, पद स्थानान्तरण आदि विधिबाट हानि पुर्याउने कुरालाई बुझिन्छ। यस अनुसार व्यवसायी, उच्च पदाधिकारी, सहकर्मी, अधिनस्थ कर्मचारी मात्र पीडक हुन सक्छन् तर पुरुष महिला भेदभाव निषेध तथा उपचार सम्बन्धी कानूनले सार्वजनिक संस्थाका प्रमुख तथा कर्मचारी र व्यापारिक साझेदार सम्बन्धी कार्य सम्बन्धी व्यक्तिहरूलाई पनि यौन उत्पीडनको पीडकको रूपमा विस्तार गरी नियमन गरेको छ। रोजगारी तथा श्रम मन्त्रालयले कार्यस्थलमा यौन उत्पीडनको निर्णयका लागि मापदण्डलाई शारीरिक कार्य, मौखिक कार्य, दृश्यात्मक कार्य आदि भनेर विभाजन गरी उदाहरण दिएको छ, जसमा शारीरिक सम्पर्क कार्य, शारीरिक बनावटप्रतिको यौनजन्य उपमा वा मूल्यांकन गर्ने कार्य, अश्लील फोटो, चित्र आदि देखाउने कार्य आदि यौन उत्पीडनका प्रतिनिधि उदाहरणहरू भन्न सकिन्छ। व्यवसायीले कार्यस्थलमा यौन उत्पीडन रोकथामका लागि शिक्षा दिनुपर्छ र यौन उत्पीडन घटना भएमा पीडकप्रति अनुशासन आदि कारबाही गर्नुपर्छ र पीडितप्रति हानिकारक कारबाही गर्नुहुँदैन।
▶पुरुष महिला रोजगारी समानता कानून धारा २ को २: यस कानूनमा ‘कार्यस्थल यौन उत्पीडन’ भनेको व्यवसायी, उच्च पदाधिकारी वा कामदारले कार्यस्थलको पदको दुरुपयोग गरेर वा कार्यसँग सम्बन्धित भएर अर्को कामदारलाई यौनजन्य व्यवहार आदि मार्फत यौनजन्य अपमान वा घृणा महसुस गराउने वा यौनजन्य व्यवहार वा अन्य मागहरूको अस्वीकृति कारणले रोजगारीको हानि पुर्याउने कुरा हो।
▶प्रतिवादी प्राध्यापकको हैसियतले निवेदकप्रति निर्देशन तथा पर्यवेक्षण अधिकार र पुनर्नियुक्ति सिफारिस अधिकार प्रयोग गर्न सक्ने पदको दुरुपयोग गर्दै यौन सन्तुष्टिका लागि निश्चित अवधिमा जिद्दी र निरन्तर यौन उद्देश्य प्रकट गर्ने व्यवहार गरेका थिए, जुन सामाजिक रीतिअनुसार दैनिक जीवनमा अनुमति दिइने साधारण हाँसो वा शुभेच्छुक तथा प्रेरणादायी व्यवहारको स्तरभन्दा माथि गएर निवेदकलाई यौनजन्य अपमान वा घृणा महसुस गराउने मात्रामा पुगेको देखिन्छ जसले निवेदकको व्यक्तित्व अधिकार हनन गरेको र सुसंस्कार वा सामाजिक व्यवस्थाविपरीतको कार्य भएकोले यौन उत्पीडन हो (१९९९.०६.२५, सियोल उच्च अदालत ९८ना१२१८०)।