.svg)
वैधानिक भत्ता भनेको श्रम मापदण्ड ऐन आदिबाट सम्बन्धित कानुनहरू अनुसार रोजगारदाताले कामदारलाई अनिवार्य रूपमा तिर्नुपर्ने भत्ताहरू हुन्। यो कामदारको विशेष काम गर्ने अवस्था वा परिस्थितिको क्षतिपूर्ति हो, र कानुनले निर्धारित न्यूनतम मापदण्ड हो।
फोटो क्लिक गर्दा भिडियो हेर्न सकिन्छ।
मुख्य वैधानिक भत्ताहरू निम्न छन्।
पहिलो ओभरटाइम भत्ता हो। कानुनी काम घण्टा १ दिन ८ घण्टा, १ हप्ता ४० घण्टा ननाघेर काम गरेको ओभरटाइममा भुक्तानी गरिन्छ। रोजगारदाताले सामान्य तलबको ५०% भन्दा बढी थपेर भुक्तानी गर्नुपर्छ।
दोस्रो रातको काम भत्ता हो। बेलुका १० बजे देखि भोलिपल्ट बिहान ६ बजे सम्मको रातको काममा भुक्तानी गरिन्छ। यसमा पनि सामान्य तलबको ५०% भन्दा बढी थपेर भुक्तानी गर्नुपर्छ।
तेस्रो छुट्टीको दिन काम भत्ता हो। कम्पनीको सेवा शर्त वा सामूहिक सम्झौता आदि ले निर्धारित छुट्टीमा काम गरेको अवस्थामा भुक्तानी गरिन्छ। यस समयमा पनि सामान्य तलबको ५०% भन्दा बढी थपेर भुक्तानी गर्नुपर्छ।
चौथो दोहोरो प्रिमियम हो। काम घण्टा १ दिन ८ घण्टा ननाघेर एकैसाथ रातको काम भएको जस्तै ओभरटाइम र रातको काम दोहोरिएको अवस्थामा, ओभरटाइम प्रिमियम ५०% र रातको काम प्रिमियम ५०% अलग-अलग लागू गरेर कुल १००% को प्रिमियम भत्ता भुक्तानी गर्नुपर्छ।
पाँचौं अन्य मुख्य वैधानिक भत्ता प्रिमियम भत्ता बाहेक महिनावारी बिदा भत्ता, वार्षिक बिदा भत्ता आदि वैधानिक भत्तामा समावेश छन्, विगतमा महिनावारी भत्ता पनि थियो तर अहिले कानुनले अनिवार्य गरेको छैन। यस्तै वैधानिक भत्ता श्रम मापदण्ड ऐनले रोजगारदातालाई अनिवार्य भुक्तानी गर्नु भनी व्यवस्था गरेको छ, रोजगारदाताले उल्लङ्घन गरे कानुनी सजाय पाउन सक्छ।
वैधानिक काम भत्ताको म्याद समाप्ति अवधि सामान्य तलब जस्तै ३ वर्षको म्याद समाप्ति लागू हुन्छ। तसर्थ सम्बन्धित भत्ता पाउने कारण भएको दिनबाट ३ वर्ष भित्र कहिल्यै पनि कामदारले कम्पनीसँग भुक्तानी दाबी गर्न सक्छ।