FIC Logo

उपयोगी जानकारी

सूचीमा फर्कनुहोस्
श्रम सम्बन्ध

ठेकेदार श्रमिकको ज्याला ग्यारेन्टी भनेको के हो?

10/1/2025
भ्यू 8
लेखक:system
ज्यालाको सबै वा महत्वपूर्ण भाग绩效-आधारित रूपमा भुक्तानी गरिने तथाकथित ठेकेदार प्रणालीका श्रमिकहरूको हकमा कच्चा पदार्थको आपूर्ति ढिलाइ, कामको कमी जस्ता श्रमिकलाई जिम्मेवार नपर्ने कारणले ज्याला घट्दा श्रमिकको जीविकोपार्जनलाई खतरा हुन सक्ने सम्भावना उच्च हुन्छ। यसको प्रतिकारको लागि श्रम मापदण्ड ऐनको धारा ४६ ले ठेकेदार वा यससँग मिल्दोजुल्दो प्रणाली प्रयोग गर्ने श्रमिकहरूलाई कामको समय अनुसार निश्चित रकमको ज्याला ग्यारेन्टी गर्ने व्यवस्था गरी ठेकेदार श्रमिकको ज्याला ग्यारेन्टी सम्बन्धी प्रावधान राखेको छ। ठेकेदार वा यससँग मिल्दोजुल्दो प्रणाली भनेको ज्यालाको सबै वा भाग कामको समय अनुसारको निश्चित ज्याला नभई उत्पादन量 आदि कामको परिणाम अनुसार


निर्धारण हुने तरिकालाई जनाउँछ, जुन नागरिक संहितामा रहेको ठेकेदार अवधारणाबाट फरक छ र श्रम मापदण्ड ऐनको धारा ४६ को संरक्षण प्राप्त गर्न श्रम मापदण्ड ऐनको लागू हुने क्षेत्रको रूपमा ‘श्रमिकत्व’ मान्यता प्राप्त हुनुपर्छ। अर्थात्, कामको समय वा कार्यसम्पादन विधिमा प्रयोगकर्ताको निर्देशन र पर्यवेक्षण प्राप्त हुने, सेवा नियम लागू हुने र प्रयोगकर्ताप्रति व्यक्तिगत निर्भरता मान्यता प्राप्त हुने आदि प्रयोगकर्ता-निर्भर सम्बन्ध पूर्वापेक्षित हुनुपर्छ, र नागरिक संहिताको ठेकेदारमा यो प्रावधान लागू हुँदैन। तर ‘कामको समय अनुसार निश्चित रकमको ज्याला’ सम्बन्धमा श्रम मापदण्ड ऐनमा ठोस मापदण्ड निर्धारित छैन, र न्यूनतम ज्याला ऐनमा मात्र ठेकेदार श्रमिकको न्यूनतम ज्याला रकम गणना सम्बन्धी मापदण्ड प्रस्तुत गरिएको छ। न्यूनतम ज्याला ऐनको धारा ५ ले ज्याला सामान्यतया ठेकेदार प्रणाली वा यससँग मिल्दोजुल्दो रूपमा निर्धारित भएमा न्यूनतम ज्याला रकम अलग्गै निर्धारण गर्न सकिने व्यवस्था गरेको छ, र सोही ऐनको कार्यान्वयन नियमावलीको धारा ४ ले यस्ता अवस्थामा सम्बन्धित श्रमिकको उत्पादन वा उपलब्धिको निश्चित एकाइद्वारा न्यूनतम ज्याला रकम निर्धारण गर्ने नियम गरेको छ।


तर अहिलेसम्म ठेकेदार प्रणालीका श्रमिकहरूका लागि छुट्टै न्यूनतम ज्याला रकम निर्धारण गरिएको छैन, तसर्थ ठेकेदार प्रणालीका श्रमिकहरूलाई पनि सैद्धान्तिक रूपमा सामान्य न्यूनतम ज्याला लागू हुने व्याख्या गर्नुपर्ने हुन्छ।


यस सम्बन्धमा न्यूनतम ज्याला ऐनको कार्यान्वयन नियमावलीको धारा ५ ले उत्पादनमा आधारित ज्याला भुक्तानी प्रणाली वा ठेकेदार प्रणालीद्वारा निर्धारित ज्यालाप्रति सो ज्याला गणना अवधि (ज्याला समापन मिति भएको अवस्थामा समापन अवधि) को ज्याला कुलराशिलाई सो ज्याला गणना अवधिका कुल कामको समय संख्याद्वारा भाग गरेर समयप्रति ज्यालाको रूपमा गर्ने व्यवस्था गरेको छ। ज्यालामा दिन·हप्ता·महिना एकाइको निश्चित ज्याला र ठेकेदार प्रणालीद्वारा निर्धारित ज्याला दुवै समावेश भएको अवस्थामा ती भागहरूलाई क्रमशः रूपान्तरण गरी जोडेर समयप्रति ज्याला गणना गर्ने व्यवस्था गरेको छ।

कмеन्ट 0

कमेन्ट राख्न लगइन गर्नुहोस्।

गैर-सदस्यहरूले मात्र कमेन्ट हेर्न सक्छन्।

लगइन
ठेकेदार श्रमिकको ज्याला ग्यारेन्टी भनेको के हो? | विदेशी सूचना केन्द्र | FIC