उपयोगी जानकारी

अर्को व्यक्तिलाई श्रम प्रदान गर्ने र त्यसको बदलेमा ज्याला पाउने व्यक्ति। हालको कानूनले मानसिक श्रमिक र शारीरिक श्रमिकबीच भेद नगरी सामूहिक रूपमा श्रमिक भनेर परिभाषित गरेको छ। श्रम मापदण्ड ऐनले श्रमिकको अवधारणालाई ‘व्यवसायको प्रकार नगनी व्यवसाय वा कार्यस्थलमा ज्यालाको उद्देश्यले श्रम प्रदान गर्ने व्यक्ति’ (श्रम मापदण्ड ऐन धारा १४) भनेर व्यवस्था गरेको छ। यो ऐनाको उद्देश्य श्रमिकको श्रम अवस्थाको संरक्षण गर्न र प्रयोगकर्तालाई निरीक्षण गर्नु भएकोले श्रमिकले वास्तविक प्रयोगकर्ता अधीनस्थ सम्बन्धमा प्रयोगकर्ताको निर्देशन तथा निरीक्षण अनुसार श्रम प्रदान गर्ने कुरालाई शर्त बनाएको छ। यसको विपरीत, श्रम संगठन तथा श्रम सम्बन्ध समायोजन ऐनले ‘व्यवसायको प्रकार नगनी, ज्याला, तलब वा यससँग मिल्दोजुल्दो अन्य आयबाट जीविकोपार्जन गर्ने व्यक्ति’ (श्रम संगठन तथा श्रम सम्बन्ध समायोजन ऐन धारा २ को १) लाई श्रमिक भनेर व्यवस्था गरेको छ।