Хэрэгцээт мэдээлэл

Ажил олгогч хороодолын зөвлөл буруу ажлаас гаргахад тусламж үзүүлэх тушаал гаргах эсвэл шүүх ажлаас гаргахыг хүчингүй болохыг батлах шийдвэр гаргах үед, ихэвчлэн ажилтныг эхний ажилдаа буцаахын зэрэгцээ ‘ажлаас гаргах хугацааны цалинтай тэнцэх хэмжээ’-г төлөх ёстой гэж ажил олгогчийг заах бөгөөд энэ ажлаас гаргах хугацааны цалинтай тэнцэх хэмжээний хууль зүйн шинж чанар асуудал болно. Бидний хууль зүйн тогтолцоонд цалин ажлын хөлс учраас ажил үзүүлээгүй буруу ажлаас гаргах хугацаанд цалин бий болохгүй гэж ойлгогддог тул шүүх болон Хөдөлмөр ажлын байрны яам ажлаас гаргах хугацааны цалинтай тэнцэх хэмжээг цалин биш буруу ажлаас гаргахад учирсан хохирлын нөхөн төлбөр гэж үздэг. Хөдөлмөр ажлын байрны яамны захиргааны тайлбар 'Хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийн цалин гэдэг нь ажил олгогч ажлын хөлсөөр ажилтанд цалин, урамшуулал эсвэл бусад нэрээр төлдөг бүх мөнгө юм, тиймээс буруу ажлаас гаргах хугацаанд ажил олгогч төлсөн цалинтай тэнцэх хэмжээ ажлын хөлсөөр биш, ажил олгогчийн буруугаас ажилтан ажил үзүүлэх боломжгүй болсон тул Иргэний хуулийн хохирлын нөхөн төлбөрийн шинжтэй учраас Хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийн цалин биш' гэсэн байр суурь илэрхийлжээ (1997.7.11. Цаг алдалт 68430-183). Тиймээс Ажил олгогч хороодолын зөвлөлөөс буруу ажлаас гаргах тусламж тушаал авсан ч ажил олгогч ажлаас гаргах хугацааны цалинтай тэнцэх хэмжээ төлөхгүй бол тусдаа иргэний хэрэг үүсгэх ёстой бөгөөд Хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийн цалингүй тул ажил олгогчийг цалин төлөөгүй гэх хэрэг үүсгэх боломжгүй (1991.03.28. Цалин32240-4296). Ажлаас гаргах хугацааны цалинтай тэнцэх хэмжээнд багтах мөнгөний хэмжээ буруу ажлаас гаргах хугацаанд ажилласан бол авах байсан бүх цалинг гэж тайлбарладаг тул шүүхийн шийдвэрүүд коллектив гэрээний хуудас жил бүр коллектив хэлэлцээгээр
цалин нэмэгдүүлэх шийдвэр гаргах, хэрэгжүүлэхээр заасан байсан бөгөөд үүнд нийцүүлэн жил бүр цалин нэмэгдүүлж ирсэн бол буруу ажлаас гаргах хугацаанд ажилтны цалинг ажлаас гаргах дараа байгуулсан коллектив гэрээний нэмэгдүүлсэн цалин дээр үндэслэн тооцоолох ёстой гэж үзсэн (1993.09.24. Дээд шүүх 93да21736). Нөгөө талаас, шүүхийн шийдвэр ажлаас гаргах хугацаанд өөр компанид ажиллаж ашиг олсон тохиолдолд ийм ашгийг Иргэний хууль 538-р зүйлийн 2-т заасан үр ашигтай тэнцэх бөгөөд 'ажил олгогч дээрх ажилтанд ажлаас гаргах хугацааны цалин төлөхдөө дээрх ашгийн хэмжээг цалингаас хасч болно' гэсэн. Нөгөө талаас 'Хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийн 45 дугаар зүйл ажилтны доод амьдралын баталгааг хангах зорилгоор ажил олгогчийн буруугаас амрах үед ажил олгогч амралтын хугацаанд тухай ажилтанд дундаж цалинг 70 хувиас дээш төлөх ёстой гэж заасан бөгөөд энд амралт гэдэг нь тухайн ажилтан ажлын гэрээгээр ажил үзүүлэх хүсэлтэй байсан ч тэр хүсэлтэд харшлаад ажилд орохыг татгалзсан эсвэл боломжгүй болсон тохиолдлыг ч оруулна. Дээрх хасалтад ажилтан авах боломжтой цалингийн дундаж цалингийн Хөдөлмөрийн хууль тогтоомжийн 45 дугаар зүйлийн амралтын төлбөрийн хязгаараас ашгийн хасаалтын зүйл болгох боломжгүй, амралтын төлбөрийг давсан хэмжээнээс дундаж орлогыг хасах ёстой' хэмээн ажлаас гаргах хугацааны цалинтай тэнцэх хэмжээнээс дундаж орлогыг хасч ч гэсэн дор хаяж амралтын төлбөрт тохирсон дундаж цалинг 70%-ийг заавал төлөх ёстой гэж шийдвэрлэсэн (2004.02.04. Инчон дүүргийн шүүх 2003гахап 4750).