Пайдалы ақпарат

Еңбеккер еңбек уақытының ортасында жұмыс берушінің басшылығы мен қадағалауынан босап, еркін пайдалана алатын уақыт. Шындықта жұмыс істемей тұрса да, еңбеккер жақын арада жұмысқа кірісуге дайын болып күтіп тұратын немесе жұмыс берушіден жұмыс талабы қашан болатыны белгісіз күйде күтуші 'күту уақыты' -нан ерекшеленеді. Еңбек кодексі еңбек уақытының ұзақ жалғасуына байланысты еңбеккердің шаршауын жою және апаттың алдын алу үшін кемінде ① еңбек уақыты 4 сағат болған жағдайда 30 минуттан кем емес, 8 сағат болған жағдайда 1 сағаттан кем емес үзіліс уақытын еңбек уақытының ортасында беру② еңбеккердің үзіліс уақытын еркін пайдалануына мүмкіндік беру туралы нақты көрсеткен. Үзіліс уақытын қалай орналастыру керектігі туралы еңбек кодексі тек еңбек уақытының ортасында беру керек деп реттеген, бірақ үзіліс уақытының мақсаты бойынша бірден беру қажет (үзіліс уақытын 1 сағаттық тамақтану уақыты ретінде пайдалануға болады), 1 сағат сайын 10 минут, 20 минут сияқты бөліп беру шаршауды жою, тамақтану т.б. үзілістің негізгі мақсатын қанағаттандыра алмайтындықтан үзіліс уақыты берілді деп есептелмейді. Ал үзіліс уақытын еңбек кодексінде белгіленген уақыттан артық беру мүмкін, бірақ ақысыз үзіліс уақытын ұзақ уақыт немесе шектеусіз мойындау керісінше әділетсіз болғандықтан рұқсат етілмейді. Сондай-ақ үзіліс уақыты еңбеккердің еркін пайдалана алатын уақыты болғандықтан телефон қабылдау немесе заттарды, жұмыс ілгерілетуді қадағалау міндеті жүктелетін уақыттар үзіліс уақыты бола алмайды, еңбеккердің сыртқа шығуын шектеу немесе үзіліс уақытындағы кәсіпорын қызметі, саяси қызмет т.б. әдетте реттелмейді. Бірақ жұмыс беруші жұмыс орны тәртібін сақтау немесе кәсіпорын нысандарын басқару үшін қажетті ең аз деңгейдегі пассивті шектеулерді, яғни ішімдік ішу немесе басқа еңбеккерлердің үзілісін бұзатын әрекеттерді тыйым салуға ғана құқылы. Жұмыс беруші еңбек кодексінің 53-бабын бұзып, үзіліс уақытын бермесе немесе үзіліс берсе де еркін пайдалануға мүмкіндік бермесе, 2 жылға дейін бас бостандығынан айыру немесе 10 миллион теңгеге дейін айыппұл салынады. ▶[Қатысты сот тәжірибесі] (1991.11.12. Жоғарғы сот 91ну 4146): Еңбеккер үзіліс уақытын пайдаланып, үгіт-насихат материалдарын тарату әрекеті басқа еңбеккерлердің үзілісін бұзбаған немесе жұмыс орны тәртібін нақты бұзбаған, тек компания тарапынан рұқсат алмаған деген себеппен еңбеккерді тәртіптік жұмыстан босату әділетсіз және тәртіптік өкілеттіктің шегінен шыққан.