Пайдалы ақпарат

Орташа жалақы дегеніміз – оны есептеу қажеттілігі туындаған күннен алдыңғы 3 ай ішінде сол еңбеккерге төленген жалақының жалпы сомасын сол кезеңнің жалпы күн санына бөлу арқылы алынған соманы білдіреді. Мұнда орташа жалақыны есептеудің негізі болатын жалақының жалпы сомасына жұмыс беруші еңбектің нысаны ретінде еңбеккерге төлейтін барлық ақша түрлері кіреді, оның ішінде негізгі жалақы немесе негізгі ставка, тұрақты түрде төленетін қарапайым жалақы ғана емес, демалыс күндері, ұзақ мерзімді жұмысқа қосымша ақы, түнгі жұмысқа қосымша ақы, жыл сайынғы және ай сайынғы демалысқа қосымша ақы, күндік және тұрулық қосымша ақы тәрізді төлем себептері пайда болған сайын өзгермелі түрде төленетін қосымша ақылардың барлығы қамтылады, еңбеккерге үздіксіз тұрақты түрде төленетін және төлем туралы ұжымдық келісім, жұмысқа қабылдау ережелері т.б. арқылы жұмыс берушіге төлеу міндеті жүктелген болса, сыйақы, отбасылық қосымша ақы, дене шынықтыру шығындары, тамақ ақысы, көлік шығындары т.б. атауына қарамастан барлығы қамтылады. Сыйақы немесе жыл сайынғы демалысқа қосымша ақының есепке кіруі себеп туындаған күннен алдыңғы 1 жыл ішінде алынған жалпы соманы 12 айға бөліп айлық орташа соманы 3 айлық жалақыға қосып есептеледі. 3 айлық жалпы күн саны – нақты жұмыс күндері емес, күнтізбелік күндер саны ретінде 89~92 күн болады. Дегенмен ① сынақ мерзімі, ② жұмыс берушінің кінәсіне байланысты тоқтау кезеңі, ③ жүктілікке дейін және кейінгі демалыс кезеңі, ④ жұмысқа байланысты апатқа байланысты тоқтау кезеңі жағдайында сол күн саны және сол кезеңде төленген жалақы аталған кезең мен жалпы сомадан алынып тасталады. Бірақ жеке тұлғаның кінәсіне байланысты келмеу немесе демалысқа шығу т.б. жағдайларда алынып тасталмайды, мұндай жағдайда орташа жалақы қарапайым жалақыдан төмен болса, қарапайым жалақы орташа жалақы ретінде есептеледі. Орташа жалақы зейнетке шығу төлемі, тоқтауға қосымша ақы, жұмысқа байланысты жарақатқа өтеу төлемдерін есептеудің негізі болады.