Пайдалы ақпарат

Еңбек стандарттары заңы еңбек уақытын қысқарту және икемді еңбек уақыты жүйесін енгізу кезінде жұмысшылардың жалақысы төмендеуіне жол бермеу үшін жалақыны сақтауды міндеттейді, ал жалақыны сақтау дегеніміз – жалақы кесілуі мүмкін факторлар болса да, бұрынғыдай төленетін жалақы деңгейін сақтау дегенді білдіреді. Икемді еңбек уақыты жүйесі енгізілгенде, 1 күн 8 сағат немесе 1 апта 40 сағаттан асатын жұмыс уақыты болса да, белгілі бір уақыт кезеңіндегі орташа еңбек уақыты заңды еңбек уақытынан асып түспесе, 50%-ға қосылатын ұзартылған жұмыс үшін қосымша ақы бөлек төленбейді, сондықтан бұрынғыға қарағанда жалақы төмендеу мүмкіндігі жоғары. Осыған байланысты еңбек заңы жұмыс берушіге икемді еңбек уақыты жүйесін енгізген кезде бұрынғы жалақы деңгейі төмендеуіне жол бермеу үшін жалақыны сақтау шараларын қабылдауды міндеттейді және Еңбек және әлеуметтік қорғау министрлігіне жалақыны сақтау жоспарының мазмұнын ұсынуды немесе тікелей тексеруге мүмкіндік береді. 2004 жылғы 1 шілдеден бастап кәсіпорынның көлеміне және саласына байланысты кезең-кезеңмен енгізілген аптасына 40 сағаттық жүйені енгізу жағдайында да еңбек уақытын қысқарту және демалысты қысқарту сияқты факторларға байланысты бұрынғы жалақы деңгейі төмендеуі мүмкін, бірақ еңбек заңы бұрынғы жалақы деңгейі мен сағатына орташа жалақы төмендеуіне жол бермеу керек деп белгілей отырып, жұмыс берушіге жалақыны сақтаудың жауапкершілігін жүктеді.
Аптасына 40 сағаттық жүйені енгізуге байланысты жалақыны сақтау кезінде сақталуы тиіс ережелер
① «Бұрынғы жалақы деңгейі «өзгеретін жалақы деңгейінен» төмен болуы керек» деген мағынасы – аптасына 40 сағаттық жүйе қолданылатын уақыттан бұрынғы 1 жыл ішінде алынған жалақы (негізгі жалақы, сыйақы, ұзартылған жұмыс үшін қосымша ақы, түнгі жұмыс үшін қосымша ақы, жыл сайынғы және ай сайынғы демалыс ақысы т.б. барлығын қосқандағы сомасы) аптасына 40 сағаттық жүйе енгізілгеннен кейінгі 1 жыл ішінде алынған жалақыдан аз болуы керек дегенді білдіреді және,
② «сағатына орташа жалақы төмендеуіне жол бермеу керек» дегені – бұрынғы жалақы деңгейін сақтау үшін жалақы баптарын немесе жалақыны реттеген жағдайда да сағатына орташа жалақыны төмендетуге болмайды және ұлғаятын ұзартылған жұмыс үшін қосымша ақы жүктемесін азайту үшін сағатына орташа жалақыны төмендетуге де болмайды. Бұл мәнді ескерсек, жалақыны сақтау жоспарында сағатына орташа жалақыны көтеру арқылы сақтау әдісі және бөлек реттеу сыйақысын енгізу арқылы жалақыны сақтау әдісі болуы мүмкін. <Қатысты әкімшілік түсіндірме> (2004.11.25, Еңбек стандарттары бөлімі-6363): Қарапайым қызметкерлерге (дүйсенбі-жұма күндері 1 күн 8 сағат, сенбі күні 4 сағат жұмыс) түзетілген еңбек стандарттары заңын қолданғанда бұрынғыға қарағанда азаятын демалыс күндеріне сәйкес келетін демалыс ақысын мүлдем өтеусіз қалдырса, бұрынғы жалақы деңгейі төмендеген (түзетілген заң қолданылғанға дейінгі 1 жылдағы жалақының жалпы сомасы мен қолданғаннан кейінгі 1 жылдағы жалақының жалпы сомасын салыстыру) болса, түзетілген еңбек стандарттары заңының қосымша 4-бабына сәйкес жалақыны сақтау деп қарау қиын болады.