Пайдалы ақпарат

Үкімдер мен әкімшілік түсіндірмелер бойынша, жыл сайынғы ақылы демалысты пайдаланбай жұмыс істеген жағдайда, жұмыс беруші пайдаланылмаған демалыс күндеріне жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысын төлеуі тиіс. Сондай-ақ, жыл сайынғы ақылы демалыс туындағанына қарамастан демалысты пайдаланбай жұмыстан шыққан жағдайда да пайдаланылмаған жыл сайынғы ақылы демалыс күндеріне жұмыс ақысын төлеуі тиіс. Жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысы жыл сайынғы ақылы демалыс талап ету құқығы жойылған сәтте талап етілуі мүмкін. Яғни, Еңбек стандарттары заңының 59-бабы 7-тармағы «жыл сайынғы ақылы демалыс 1 жыл ішінде пайдаланылмаса, жойылады» деп реттегендіктен, жыл сайынғы ақылы демалысты пайдалануға болатын күннен бастап 1 жыл өткен соң, енді демалысты талап ету мүмкін емес, демалыс талап ету құқығы ақы талап ету құқығына айналады. Дегенмен, жыл сайынғы ақылы демалысты пайдалана алмаған себебі жұмыс берушінің нұсқауы бойынша болса немесе демалысты талап еткеніне қарамастан бермесе т.б. жұмыс берушінің кінәсі болған жағдайда, 1 жыл өткеніне қарамастан, алдыңғы жылдың жыл сайынғы ақылы демалысын талап етуге болады (Еңбек стандарттары заңы 59-бабы 7-тармақ шарты). Жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысы жұмысқа қатысты объект ретінде жалақыға жатады, сондықтан оның жойылу мерзімі жалақы талап ету құқығымен бірдей 3 жыл құрайды. Сондықтан жыл сайынғы ақылы демалысты 1 жыл пайдаланбау арқылы демалыс талап ету құқығы жойылған келесі күнінен бастап 3 жыл ішінде жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысын талап етуге болады.
Еңбек және еңбек министрлігінің әкімшілік түсіндірмесіне сәйкес, еңбек басқару ыңғайлылығы үшін ұжымдық келісім немесе жұмыс ережелері арқылы барлық жұмысшыларға бірдей есептік жылды негізге ала отырып жыл сайынғы ақылы демалысты есептеу жағдайда жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысын талап ету құқығы жыл сайынғы ақылы демалысты пайдалануға болатын жылдың келесі жылдың бірінші күнінен бастап туында деп саналады. Ал жыл сайынғы ақылы демалысты пайдаланбай жұмыстан шыққан жағдайда туындайтын жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысына қатысты Еңбек және еңбек министрлігінің әкімшілік түсіндірмесі, сол жылдың жыл сайынғы ақылы демалыс пайдаланылмаған күндері санынан асатын кезеңді жұмыс істеп жұмыстан шыққан жағдайда пайдаланылмаған демалыс күндерінің барлығына жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысын төлеу керек болса, жұмыстан шыққан жылдың жыл сайынғы ақылы демалыс пайдаланылмаған күндері санынан кем кезеңді жұмыс істеп жұмыстан шыққан жағдайда демалысты пайдалануға болатын жұмыс күндеріне сәйкес жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысын төлеу керек деп айтады. Яғни, 1 қаңтарда жұмысқа кірген жұмысшы алдыңғы жылдың толық қатысуына байланысты 20 күн жыл сайынғы ақылы демалысты пайдалануы мүмкін болған жылдың 1 қаңтарынан 10 күн өткен соң жұмыстан шықса, жұмыстан шыққан жылдың демалысты пайдалануға болатын күндері 10 күннің ішінде ақылы демалыс күндері немесе келісілген ақылы демалыс күндері т.б. алынып тасталған соң демалысты шынымен пайдалануға болатын күндеріне ғана жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысын төлеу керек. Дегенмен, Жоғарғы сот үкімі Еңбек және еңбек министрлігінің түсіндірмесінен айырмашылықпен жыл сайынғы демалысты пайдалануға болатын күндерімен қарамастан жұмыстан шығуға байланысты пайдалана алмаған жыл сайынғы демалыс күндерінің барлығына жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысын төлеу керек деп есептейді. Сондай-ақ Еңбек және еңбек министрлігінің әкімшілік түсіндірмесі жұмыстан шығу алдындағы жылда туындаған жыл сайынғы ақылы демалысты пайдаланбай жұмыс істеп туындаған ақыны оның сомасының 3/12 бөлігін жұмыстан шығу төлемін есептеу үшін орташа жалақы есептеу негізгі жалақысына қосады, бірақ жұмыстан шығуға байланысты жаңадан төлеу себебі туындаған жыл сайынғы ақылы демалыс жұмыс ақысы (жұмыстан шыққан жылда туындаған жыл сайынғы ақылы демалысты пайдаланбай туындаған жыл сайынғы демалыс жұмыс ақысы) жұмыстан шығу төлемін есептеу үшін орташа жалақы есептеу негізгі жалақысына қосылмайды деп есептейді.