Пайдалы ақпарат

Әрқашанғы дәстүрлі еңбек қатынастары еңбеккерді жұмысқа алған жұмыс берушінің жұмысқа алуға тәуелді қатынаста болып, еңбеккерді тікелей пайдалану түрі болды. Дегенмен, еңбеккерлерді жіберу жүйесі – еңбеккерлерді жіберуді кәсіп ретінде жүргізетін жіберу жұмыс берушісінің еңбеккерді жұмысқа алып, пайдалану жұмыс берушісі деп аталатын басқа адамға еңбеккерді пайдалануға мүмкіндік беретін жүйе.
Бұл кезде еңбеккер мен жіберу жұмыс берушісі арасындағы қатынас – жұмысқа алуға тәуелді қатынас, еңбеккер мен пайдалану жұмыс берушісі арасындағы қатынас – басқару бұйрық қатынасының үшбұрышты қатынасы пайда болады. Жіберілген еңбеккер жұмыс көрсетуін пайдалану жұмыс берушісіне жасайды, бірақ жалақы немесе жұмыс орындағы жарақатқа байланысты өтемақыны жіберу жұмыс берушісінен алады. Жіберілген еңбеккерге қатысты пайдаланушының жауапкершілігі жіберу жұмыс берушісі мен пайдалану жұмыс берушісінің бірлесіп алуы – негізгі принцип болғанымен, жіберу кезіндегі еңбеккердің жалақысы, апат өтемақысы т.б. пайдаланушының міндеттері жіберу жұмыс берушісіне, еңбек уақыты, демалу, демалыс күндері және өнеркәсіп қауіпсіздігі мен денсаулық сақтау туралы заң бойынша міндеттер пайдалану жұмыс берушісіне тиесілі болатындай белгілі мәселелер бойынша пайдаланушының міндеттерін бөлді.
Еңбеккерлерді жіберу заңнамаларда белгіленген жіберу нысаны жұмыстарға шектеледі және осыдан басқа жұмыстарға еңбеккерді жіберу жағдайында жіберу жұмыс берушісі мен пайдалану жұмыс берушісі екеуі де қылмыстық жазаға тартылады, әсіресе құрылыс жұмыстарының орындаушы жұмыстары т.б. жіберуі мүлдем тыйым салынған жұмыстарға қатысты қандай жағдайда да еңбеккерді жіберу тыйым салынады. Еңбеккерлерді жіберу жүйесі – жіберу жұмыс берушісінің еңбеккерді тікелей жұмысқа алып, пайдаланушының міндеттерін мойнына алып, басқаларға өз еңбеккерінің пайдалануына мүмкіндік беретін жүйе, жай ғана жұмыс іздеуші мен жұмысқа алу арасындағы жұмысқа алу келісімшартына делдалдық ететін кәсіптік таныстырудан ерекшеленеді және жұмыстың аяқталуын мақсат етіп, өз еңбеккеріне тікелей басшылық етіп қадағалап, сол жұмыстың нәтижесі үшін ақы төленетін мерзімді келісімшарттан да ажыратылады.
Еңбеккерді жіберу мерзімі тұрақты жіберу мүмкін жұмыстарға келсек, негізінен 1 ретке 1 жылға ұзартуға болады, уақытша себептерге байланысты жіберу жағдайында 3 айдан аспайды, бірақ 1 ретке 3 айға ұзартуға болады.
Пайдалану жұмыс берушісі 2 жылдан аса үздіксіз жіберілген еңбеккерді пайдаланса, 2 жыл мерзімі біткен күннің келесі күнінен бастап сол жіберілген еңбеккерді пайдалану жұмыс берушісінің тікелей жұмысқа алғаны деп есептеледі. Сондықтан пайдалану жұмыс берушісі 2 жылдан аса жіберілген еңбеккерді пайдалана алмайды.