Пайдалы ақпарат

Еңбек қатынастарының көпшілігі мерзімен шектелген шартты жұмысшылар болып табылады, бірақ «шартты» заңды термин емес, әдетте уақытша жұмыс, күнделікті жұмыс сияқты мерзі бар еңбек шартында жұмыс істейтін жұмысшыларды шартты жұмысшы немесе мерзімді жұмысшы деп атайды. Осыға қарама-қарсы тұрақты жұмысшы мерзі жоқ еңбек шартын жасайды және дәлелді себеп болмаса жұмыстан шығарылмайды және жұмысқа орналасу зейнеткерлік жасқа дейін кепілденеді. Яғни, шартты жұмысшы тұрақтыдан ерекшеленбейді, тек еңбек шартының мерзі бар ғана, сондықтан барлық еңбек қатынастары заңдары бірдей қолданылады, жыл сайынғы/ай сайынғы ақылы демалыс, жүктілік/босану алдында/кейін демалыс қолдану ғана емес, кәсіподақ қызметіне де қатыса алады. Мерзі бар шартты жұмысқа байланысты мазмұн «Мерзімді және қысқа мерзімді жұмысшыларды қорғау туралы заңда» көрсетілген, нақты мазмұны келесідей.

① Жұмыс беруші 2 жылдан аспайтын аралықта (мерзімді еңбек шартын қайта жаңарту сияқты жағдайларда жалпы жұмыс уақыты 2 жылдан аспайтын аралықта) мерзімді жұмысшыны пайдалана алады. Дегенмен, келесі тармақтардың біріне сәйкес келсе, 2 жылдан асып мерзімді жұмысшы ретінде пайдалануға болады.

-Бизнес аяқталуы немесе нақты жұмыстың аяқталуына қажетті мерзімді белгілеген жағдай, демалыс/жіберу кезінде бос орын пайда болған және сол жұмысшы қайтуына дейін сол жұмысты атқару қажетті жағдай, жұмысшы оқу, кәсіптік оқыту аяқтағанда аяқтауға қажетті мерзімді белгілеген жағдай, «Егде жастағыларды жұмысқа тарту туралы заң» 2-бабы 1-тармағының егде жастағы адаммен еңбек шартын жасаған жағдай, кәсіби білім/технология қолдану қажетті жағдай және үкіметтің әлеуметтік саясаты/жұмыссыздыққа қарсы шаралар бойынша жұмыс орындарын ұсыну жағдайы Президенттің жарлығымен белгіленген жағдай, басқа да 1-ден 5-ке дейінгі тармақтарға ұқсас расынды себептері бар және Президенттің жарлығымен белгіленген жағдай

② Егер жұмыс беруші 1-тармақтың ерекшесіндері жоқ немесе жойылғанына қарамастан 2 жылдан асып мерзімді жұмысшы ретінде пайдаланса, сол мерзімді жұмысшы мерзі жоқ еңбек шартын жасаған жұмысшы деп есептеледі.

① Жұмыс беруші қысқа мерзімді жұмысшыға «Еңбек стандарттары туралы заң» 2-бабының белгіленген жұмыс уақытынан асып жұмыс істеткенде, сол жұмысшының келісімін алуы тиіс. Бұл жағдайда аптасына 12 сағаттан асып жұмыс істетуі мүмкін емес.

② Қысқа мерзімді жұмысшы жұмыс беруші 1-тармақ бойынша келісім алмай қосымша жұмысқа мәжбүр етсе, оны бас тартуы мүмкін.