.svg)
1. Жұмысқа рұқсат беру жүйесінің маңызы мен мақсаты
Жұмысқа рұқсат беру жүйесі – ішкі күш-қуат табуға қөмесіз болып, басқару қиындықтарына тап болған Қазақстан Республикасының шағын және орта кәсіпорындары үкіметтен рұқсат алып, шетелдік жұмысшыларды заңды түрде жұмысқа алуға қолдау көрсететін жүйе.
Бұл жүйе шетелдік жұмысшыларды жүйелі түрде енгізу және басқару арқылы Қазақстан Республикасының өнеркәсіп алаңдарына қажетті күш-қуатты тегіс жеткізу және ұлттық экономиканың тепе-тең дамуын қамтамасыз ету мақсатын көздейді.
2. Жүйенің негізгі ерекшеліктері
① Ішкі тұрғындардың жұмысқа орналасу мүмкіндіктерін бірінші кезекте қорғау
Үкімет өз азаматтарының жұмыс орындарын бірінші кезекте қорғайды. Сондықтан кәсіпорын иесі шетелдік жұмысшыны жұмысқа алуға рұқсат сұрау алдында кемінде 7 күн ішкі тұрғындарды жұмысқа алуға күш салуы тиіс. Осы арқылы да күш-қуат таба алмаған жағдайда ғана шетелдік жұмысшыны жұмысқа алуға рұқсат беріледі.
② Айқын енгізу рәсімі (үкіметтер арасындағы ынтымақтастық)
Жөнелту процесінде пайда болуы мүмкін сыбайлас жемқорлық пен кемшіліктерді болдырмау үшін Қазақстан Республикасы үкіметі шетел үкіметтерімен тікелей түсіністік меморандумы (MOU) жасайды. Қоғамдық мекемелер күш-қуатты таңдау және енгізу процестерін толық жүргізу арқылы рәсімдердің ашықтығын қамтамасыз етеді.
③ Сұраныс иесіне бағытталған жұмысшы таңдау
Кәсіпорын иесі жөнелту елдерінен ұсынылатын жұмыссыздар тізімін (ұлттық, дене жағдайы, білім деңгейі, қазақ тілі білімі т.б.) қарап, өз кәсіпорнына ең қолайлы лайықтыны өзі таңдай алады.
④ Шетелдік жұмысшылардың адам құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз ету
Қазақстан Республикасы үкіметі шетелдік жұмысшыларға қатысты әділетсіз кемсітулерді тыйады.
Еңбек қатынастары заңнамасының қолданылуы: Ішкі тұрғындармен тең дәрежеде еңбек қатынастары заңдарының қорғалуына ие болады.
Әлеуметтік сақтандыруға қатысу: Жұмысқа қауіпсіздік сақтандыруы, денсаулық сақтандыруы т.б. негізгі әлеуметтік қауіпсіздік торын қамтамасыз етеді.
3. Жұмысқа орналасу мерзі және елге оралу қағидасы
Жұмысқа рұқсат беру жүйесі мамандықсыз шетелдік жұмысшылардың тұрақты тұруын болдырмау қағидасын ұстанады.
Жұмысқа орналасу мерзі: Негізгі 3 жыл мерзі беріледі, қайта жұмысқа алуға рұқсат алған жағдайда ең көп 4 жыл 10 айға дейін жұмыс істеуге болады.
Елге оралу міндеті: Жұмысқа орналасу мерзі аяқталған жұмысшы міндетті түрде өз еліне оралуы тиіс. Бұл күш-қуат алмасудың жақсы айналымын қамтамасыз ету қағидасы.
4. Жұмысқа рұқсат беру жүйесі жөнелту елдерінің жағдайы (17 ел)
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы үкіметімен MOU жасап, жұмысқа рұқсат беру жүйесі арқылы күш-қуат жіберетін елдер келесілер:
Оңтүстік-Шығыс Азия / Филиппин, Вьетнам, Таиланд, Индонезия, Камбоджа, Мыанма, Шығыс Тимор, Лаос
Орталық және Оңтүстік Азия / Моңғолстан, Шри-Ланка, Өзбекстан, Пакистан, Бангладеш, Непал, Қырғызстан, Тәжікстан
Шығыс Азия / Қытай