.svg)
[Ички миграция жана чек араларды көзөмөлдөө мыйзамы] 18-берененин 1-бөлүгү, ушул мыйзамдын аткаруу жөнүндө жарлыгынын 23-берененин 3-бөлүгү, ушул мыйзамдын аткаруу эрежелеринин 27-берененин 2-бөлүгүнө ылайык ‘Чет жердеги коомчулук (F-4) квалификациясынын жумуш ишмердүүлүгү чектөөсү’ боюнча так чегин аныктап, төмөнкүдөй кабарлайбыз.
2026-жылдын 2-февралы
Адилет министрлигинин башчысы
□ Чет жердеги коомчулук (F-4) квалификациясынын жумуш ишмердүүлүгү чектөө чеги
1. Жалпы критерийлер
а. Жөнөкөй эмгек иштерин аткарган учурларды ([кошумча 1] көрсөтүлгөн)
б. Жакшы адаттарга же башка коомдук тартипке каршы келген иш-аракеттерди аткарган учурлар
«Азаматтардын азгыруучу иш-аракеттерин жөнгө салүү жана жазачы атайын мыйзам» 2-берененин 1-бөлүгүнүн 1-пункту жана ушул мыйзамдын аткаруу жөнүндө жарлыгынын 1-берененин 2-бөлүгүндө жөнгө салынган азгыруучу иш-аракеттерди аткаруучу жайларга жумушка орношкон иш-аракеттер
«Азык-түлүк гигиенасы мыйзамы» 36-берененин 3-бөлүгү жана ушул мыйзамдын аткаруу жөнүндө жарлыгынын 21-берененин 8-пунктунда жөнгө салынган аянтчалар, барлар ж.б. жайларда аянтча кызматкери катары иштеген иш-аракеттер
«Адамдардын адаттарын жөнгө салган мыйзам» 2-беренени жана ушул мыйзамдын аткаруу жөнүндө жарлыгынын 2-беренесинде жөнгө салынган адаттарды аткаруучу жайлардын ичинен жакшы адаттарга каршы келген жайларга жумушка орношкон иш-аракеттер
в. Мамлекеттик кызыкчылыктарды же өлкөдөгү жумуш тартибин сактоо үчүн жумушка орношууну чектөө зарыл деп табылган башка учурлар ([кошумча 2] көрсөтүлгөн)
2. Исключение критерийлери
○ «Ички миграция жана чек араларды көзөмөлдөө мыйзамынын аткаруу жөнүндө жарлыгы» 23-берененин 3-бөлүгүнүн 1-пунктуна байланыштуу
«Жергиликтүү өз алдынчалыкты бөлүштүрүү жана аймактарды тең салмактуу өнүктүрүү жөнүндө атайын мыйзам» 2-берененин 12-пунктуна ылайык калк азайган аймактардын ичинен Адилет министрлигинин башчысы аныктаган аймактык өзгөчөлүктөрдүү виза долбоорунун катышуучусу болгон шаарларда, райондарда, кварталдарда жашап, жашаган жерине караштуу облустун же шаардын ичинде 1-пунктунун а- же в-подпунктундагы жумуш ишмердүүлүгүн аткарган чет жердеги коомчулук (F-4) жумуш ишмердүүлүгү чектөөсүнө кабылбайт (бирок, б-подпункту чектелиши мүмкүн)
□ Кайра карап чыгуу мөөнөтү
○ Адилет министрлигинин башчысы «Буюруулар, мисалдар ж.б. чыгаруу жана башкаруу жөнүндө эрежелерге» ылайык ушул кабарлоого 2023-жылдын 1-январын негиз катары ар бир 3 жыл сайын (ар бир 3-жылдыктын 31-декабрына чейин) анын негиздүүлүгүн карап чыгуп, жакшыртуу ж.б. чараларды көрүшү керек
□ Башка эрежелерди жоюу
○ Чет жердеги коомчулук (F-4) жумуш ишмердүүлүгү чектөө чегин жөнүндө кабарлоо (Адилет министрлигинин кабарлоосу №2023-187, ’23.5.1.) ушул кабарлоонун күчүнө кириши менен жоюлат
□ Күчүнө кириши: 2026. 02. 02.ден баштап
< Жөнөкөй эмгек иштерине кирген так кесиби >
Жөнөкөй эмгек кызматкерлери (негизги категория 9)
(1) Жүктөрдү ташуучулар (92112)
Жүктөрдү таңгактоо, жүктөө, түшүрүү жана жайгаруу сыяктуу ташуу иштерин аткарат.
【Кесип мисалдары】Жүктөрдү ташуучулар
(2) Почта таратуучулар (92210)
Почта бөлүмчөсүнүн аймагындагы почта кутулардан каттарды чогултуп, жеткириле турган каттарды даректерге жеткирет.
【Кесип мисалдары】Почта кызматкери · Почта жеткирүүчү
(3) Курьерлер (92220)
Кардарлар тарабынан заказдалган же суралган жүктөрдү логистикалык жеткирүү системасы (жүк берүүчү-терминал-филиал-жеткирүү жери) аркылуу жеткирет. Негизинен шаарлар арасындагы жеткирүүлөрдү бир нече даана менен иштейт, терминалдан же филиалдан акыркы жеткирүү жерине унаа менен ташып, жеткирет.
【Кесип мисалдары】Курьер кызматкери · Курьер жеткирүүчү
(4) Жылкы жеткирүүчүлөр (92230)
Кардарлар тарабынан заказдалган же суралган кичине жүктөрдү логистикалык жеткирүү системасын (жүк берүүчү-терминал-филиал-жеткирүү жери) өтпөстөн дароо алган адамга жеткирет. Негизинен шаар ичиндеги жеткирүүлөрдү иштейт, заказ берген жерден кичине жүктөрдү дароо чогултуп жеткирет.
【Кесип мисалдары】Жылкы сервис жеткирүүчү · Жеткирүү агенттигинин жеткирүүчүсү
(5) Азык-түлүк жана суусундуктарды туруктуу жеткирүүчүлөр (92241)
Сүт, жашылча соку, кычкыл сүт, жемиш ж.б. азык-түлүктөрдү келишим боюнча туруктуу жеткирет.
【Кесип мисалдары】Сүт жеткирүүчү · Жашылча соку жеткирүүчү · Салат жеткирүүчү · Тамак-аш туруктуу жеткирүүчү
【Чыгарылган】Сүт сатуучу (53210) · Кычкыл сүт көчө сатуучусу (53220)
(6) Гезиттерди туруктуу жеткирүүчүлөр (92242)
Туруктуу жазылган кардарлар талап кылган жерге гезиттерди жеткирип, гезит акысын төлөтөт.
【Кесип мисалдары】· Гезит жеткирүүчү
【Чыгарылган】· Гезит көчө сатуучусу (53220)
(7) Башка туруктуу жеткирүүчүлөр (92249)
Жогорудагы майда классификациянын эч бир пунктуна кирбеген окшош милдеттерди аткарат.
【Кесип мисалдары】· Окуу материалдарын туруктуу жеткирүүчү · Китептерди туруктуу жеткирүүчү
(8) Ресторан жеткирүүчүлөрү (92291)
Ресторанга караштуу даяр тамактарды белгилүү жерге жеткирет. Тамак жеткирүү үчүн таңгак контейнерлерди же тамак-аш буюмдарын даярдап, жеткирүү жерине барып тамак акысын алып, калдык акyni берип, тамак жеткирүүдөн келип чыккан кошумча милдеттерди бирге аткарат.
【Кесип мисалдары】· Кытай ресторан жеткирүүчүсү
(9) Башка жеткирүүчүлөр (92299)
Жогорудагы майда классификациянын эч бир пунктуна кирбеген окшош милдеттерди аткарат.
【Кесип мисалдары】· Дүкөн жеткирүүчү · Универмаг жеткирүүчү · Кир жуу жайы жеткирүүчү · Кир жууган жыйноочу · Метро жеткирүүчү · Карта жеткирүүчү
(10) имарат тазалагычтары (94110)
Өкмөттүк имараттар, офистер, соода имараттары, батирлер ж.б. имараттардын ичин тазалап, тартипке келтирет.
【Кесип мисалдары】· Офис тазалагыч · Өкмөттүк имарат тазалагыч · Офистик батир тазалагыч · Батир тазалагыч · Оорукана тазалагыч · Мейманкана тазалагыч
(11) Таап-ташуу каражаттарын тазалагычтары (94121)
Учактардын, кемелердин, локомотивдердин ичин жана сыртын, полдорун, айналарын ж.б. таап-ташуу каражаттарын тазалайт.
【Кесип мисалдары】 · Локомотив тазалагыч · Кеме тазалагыч · Учак тазалагыч · Автобус тазалагыч
(12) Жабдууларды тазалагычтары (94122)
Таап-ташуу каражаттарынан тышкары өнөр жай жабдууларын жана өнөр жай буюмдарын жууп, тазалайт.
【Кесип мисалдары】 · Өнөр жай жабдуу тазалагыч · Өнөр жай жабдуусун жуучу
【Чыгарылган】· Оюн-зоок парк тазалагыч (94190)
(13) Кадимки таштандыларды жыйноочулар (94142)
Кадимки таштанды сумкалардагы үй чарба таштандыларын, чоң таштандыларды, тамак калдыктарын, фекалияларды ж.б. жыйноо пунктуна же өртөөчү жайга, көмүүчү жайга ташыйт. Таштандыларды уруксатсыз таштоону жана мыйзамсыз таштоону көзөмөлдөйт.
【Кесип мисалдары】· Үй чарба таштандысын жыйноочу · Чоң таштанды жыйноочу · Тамак калдыгы жыйноочу · Фекалия жыйноочу · Уруксатсыз таштанды жыйноочу · Мыйзамсыз таштанды жыйноочу
(14) Көчөлөрдү жана коомдук жайларды тазалагычтары (94130)
Белгилүү аймакты айланып, коомдук жайларды жана жөө жүргүнчүлөрдүн жолдорун тазалайт же жолдордун сундук түтүктөрү тосулбасын деп жерге түшкөн жапыштарды чыгарат. Жолдордогу карды тазалап, кум жана кальций хлоридин чачып, кар тазалоо иштерин жасайт.
【Кесип мисалдары】 · Жол тазалагыч экология кызматкери · Коомдук туалет тазалагыч · Парк тазалагыч
【Чыгарылган】 · Чөп чыгаруучу тазалагыч (99999)
(15) Кайра иштетүүчү заттарды жыйноочулар (94141)
Түрлөрү боюнча бөлүнүп чыгарылган кайра иштетүүчү таштандыларды жыйнайт же кайра иштетүүчү заттарды оңдоп же иштетип сатат.
【Кесип мисалдары】 · Кайра иштетүү таштанды жыйноочу · Темир чүпүр жыйноочу · Кагаз классификациялоочу
(16) Башка тазалоо менен байланышкан кызматкерлер (94190)
Жогорудагы майда классификациянын эч бир пунктуна кирбеген окшош милдеттерди аткарат.
(17) Батир коргоочулары (94201)
Батирлердин ичин жана сыртын айланып, келгендерди текшерип, жашоочулардын ордуна жеткирүүлөрдү кабыл алып, келгендерге керектүү маалыматтарды берет.
【Кесип мисалдары】 · Көп кабаттуу үй коргоочусу · Вилла коргоочусу
(18) Башка имарат башкаруучулары (94209)
Жогорудагы майда классификациянын эч бир пунктуна кирбеген окшош милдеттерди аткарат.
【Кесип мисалдары】 · Чиркөө башкаруучусу · Собор жетекчиси · Парк айланып жүргөн · Парк коопсуздук кызматкери · Парк тартип кызматкери · Күнөсканалар башкаруучусу · Имарат коргоочусу (айланып жүргөн жана кирип-чыгууну башкаруучу) · Оюн жайларын тартип кызматкери
(19) Жарнама баракчаларды таратуучулар жана плакатчылар (95392)
Ар кандай дүкөндөрдүн же товарлардын жарнамалык баракчаларын көчөдө, метро станцияларында, автобус токтоолорунда жөө жүргүнчүлөргө таратып берет. Постерлер сыяктуу жарнамалык материалдарды электр чpillarына, дубалга же белгиленген маалымат табло тийген жактарга чаптайт.
【Кесип мисалдары】 · Каталог таратуучу · Плакатчы · Жарнама стикер чаптоочу · Постер чаптоочу · Жарнамалык баракча таратуучу · Стикер чаптоочу
(20) Башка сатуу менен байланышкан жөнөкөй кызматкерлер (95399)
Жогорудагы майда классификациянын эч бир пунктуна кирбеген окшош милдеттерди аткарат.
【Кесип мисалдары】 · Жеке буюмдарды сактоо жайынын кабыл алгычы · Фитнес клубдун кийим алмаштыруу бөлмөсүнүн сактоочусу
(21) Токой өртүн көзөмөлдөөчүлөр (99121)
Өрттүү заттарды алып жүрүүчү тоого чыгуучуларды көзөмөлдөп, токой өртүн алдын алуу иштерин же өрттүн жайылышын токтотуу үчүн алгачкы өчүрүү иштерин аткарат.
【Кесип мисалдары】 · Токой өртү жөнүндө кабарчы · Токойлорду коргоо көзөмөлчүсү
(22) Счетчик текшерүүчүлөр (99211)
Газ, суу, электр энергиясын колдонуу көлөмүн текшерүү үчүн кардарларды кезип, эсептөөчүлөрдү текшерип, жазып алат.
【Кесип мисалдары】 · Счетчик текшерүүчү (газ, суу, электр ж.б.) · Электр коопсуздугун текшерүүчү
(23) Газ текшерүүчүлөр (99212)
Шаар газын же LP газын колдонгон үйлөрдү жана ишканаларды кезип, газ агып чыгуусун ж.б. газ колдонуунун коопсуздугун текшерет, керек болсо чараларды талап кылат.
【Кесип мисалдары】 · Газ текшерүүчү
(24) Унаа токтоо башкаруучулары (99231)
Унаалар үчүн акысыз же акылуу токтоо жайларын башкарат жана жетектейт.
【Кесип мисалдары】 · Токтоо башкаруучусу · Токтоо жайы башкаруучусу
(25) Баштык тазалагычтары (99910)
Офистерге, ресторандарга барып баштыктарды чогултуп, баштыктарды жууп, жылдыратып, жөнөкөй оңдоолорду жасайт.
【Кесип мисалдары】 · Баштык тазалагыч · Баштык жуучу
(26) Кир жуучулар жана утюулагычтар (99920)
Кийимдерди, кездемелерди жана окшош буюмдарды кол менен жууп же катуу кумурскаларды тегиздеген жөнөкөй утюгалоолорду жасайт.
【Кесип мисалдары】 · Кол жуучу · Жөнөкөй утюулагыч
【Чыгарылган】 · Химиялык тазалоочу машина оператору (82301) · Башка кир жуу менен байланышкан машина операторлору (82309)
(27) Билет текшерүүчүлөр (99930)
Парк, кинотеатр, концерт залдары, спорт мелдештери, эс алуу жайлары, көргөзмө жайлар ж.б. киргендердин билеттерин текшерип, киргизет.
【Кесип мисалдары】 · Автобус билет текшерүүчү · Поезд билет текшерүүчү · Өткөрмө акы текшерүүчү · Кинотеатр билет текшерүүчү · Оюн-зоок парк билет текшерүүчү · Суу парк билет текшерүүчү
(28) Экология көзөмөлчүлөрү (99991)
Табигый чөйрөнү коргоо үчүн көзөмөл иштерин аткарат. Таштанды таштоо, балык уулоо, сууда ойногон, агаарды булгаган суюктуктарды агызуу ж.б. үчүн жөө жана унаа менен айланып, айлана-чөйрөнү көзөмөлдөп, жаза чараларын көрөт. Чөйрөнү булгаган адамдарды көзөмөлдөп, кабарлайт жана тиешелүү органдарга даттанат. Ташланган булгагыч заттарды алып салууну тиешелүү бөлүмдөргө кабарлайт. Башка айлана-чөйрөнү коргоо үчүн көзөмөл иштерин аткарат.
【Кесип мисалдары】 · Экология көзөмөлчүсү
(29) Башка кызмат көрсөтүү менен байланышкан жөнөкөй кызматкерлер (99999)
Жогорудагы майда классификациянын эч бир пунктуна кирбеген окшош милдеттерди аткарат.
【Кесип мисалдары】 · Жөн эле жардамчы · Паж · Кирип-төшүү жардамчысы · Көчмөн коопсуздук жардамчысы
Мамлекеттик кызыкчылыктарды же өлкөдөгү жумуш тартибин сактоо үчүн жумушка орношууну чектөө зарыл деп табылган так кесиптер
Кызмат көрсөтүү кызматкерлери (негизги категория 4)
(1) Тери жана бут күтүүчүлөр (42231)
Дененин ар кандай органдары менен байланышкан бут астындагы белгилүү жерлерди басуу, массаж жана стимулдоо аркылуу чарчоону алып, кан айлануусун жакшыртып, ооруларды алдын алган жана ден соолукту сактоого жардам берген ишти аткарган адамдарды айтат.
【Кесип мисалдары】 · Бут күтүүчү
(2) Жуунуу күтүүчүлөр (43143)
Коноктордун жуунуусуна жардам берип, жеке гигиен менен байланышкан кызматтарды көрсөтөт.
【Кесип мисалдары】 · Жуунуу күтүүчү
(3) Никалык иштер кызматкерлери (43220)
Никаны өткөрүү үчүн отургучтарды, килimlerди ж.б. тартипке келтирип, керектүү документтерди даярдап, никаны өткөрүү процесстерин көзөмөлдөп, күйөө жубайлардын кийимдерин жана жүрүм-турумун оңдоп берет. Суроо-талап боюнча никаны жетектеген адамдар да бул кесипке кирет.
【Кесип мисалдары】 · Ника өткөрүү жардамчысы · Ника кызматкери · Көрсөткүч кызматкери · Профессионалдуу нике жетекчиси
(4) Караоке кызматкерлери (44232)
Караокеде кардарлардын ыңгайлуулугу үчүн жабдууларды колдонууга жардам берип, суусундуктарды сатып, ар кандай кызматтарды көрсөткөн адамдарды айтат.
【Кесип мисалдары】 · Караоке кызматкери · Караоке башкаруучусу
(5) Башка эс алуу жай кызматкерлери (44239)
Жогорудагы майда классификациянын эч бир пунктуна кирбеген башка эс алуу жай кызматкерлери бул жерге кирет.
【Кесип мисалдары】 · Компьютер клуб кызматкери · Компьютер клуб башкаруучусу · Видео клуб кызматкери · Видео клуб башкаруучусу · Комикс клуб башкаруучусу
(6) Гольф талаасындагы кэдди (44292)
Гольф талаасында гольф ойноочулар үчүн гольф сумкаларын жана жабдууларды тартипке келтирип, аралыкка жараша туура гольф жабдуусун тандоого жардам берип, гольф аянтынын же талаанын рельефи тууралуу кеңеш берип, гольф ойноочуларга ыңгайлуу гольф ойноого кызмат көрсөткөн адамдарды айтат.
【Кесип мисалдары】 · Кэдди · Гольф өткөрүү жардамчысы
(7) Алкоголь ичимдиктери кызматкерлери (45313)
Барларда, клубдарда ж.б. алкоголь ичимдиктерин тейлеген жайларда алкоголь ичимдиктерин тандоого жардам берип, кардарларга тизмесин көрсөтөт. Ошондой эле алкоголь ичимдиктеринин касиеттери боюнча суроолорго жооп берип, тамакка жакшы туура келген алкоголь ичимдиктерин сунуштайт.
【Кесип мисалдары】 · Сомелье · Вино стюард · Хост (тамак-аш жана суусундуктар менен байланыштуу)
Сатуучулар (негизги категория 5)
(8) Көчө жана жылжыгуучу сатуучулар (53220)
· Хост (тамак-аш жана суусундуктар менен байланыштуу)
Белгилүү дүкөндү ачпай, белгилүү аймактын көчөсүндө көчө дүкөнү сыяктуу убактылуу дүкөндөрдү орнотуп же айланып өтүп ар кандай товарларды сатат.