Пайдалуу маалымат

Компенсациялык маяна системасы же компенсациялык эсептелген маяна системасы – бул кадимки маяна эсептөө ыкмасы сыяктуу негизги маянаны аныктагандан кийин узатылган, түнкү жана дем алыш күнүндө иштөө пайда болгондо ар бир төлөмдөрдү эсептеп берилбестен, чыныгы иштөө убактысын эске албай, негизги маянага кошумча төлөмдөрдү камтып же белгилүү сумманы кошумча төлөм катары аныктап ар бир айда төлөнгөн маяна системасын билдирет. Компенсациялык маяна системасы таанылган учурлар – иштөө формасы же иштин мүнөзү боюнча иштөө убактысы менен эс алуу убактысы туруксуз болгону же кызматкер өзүнүн көз карандысыздыгы менен иштөө убактысын ж.б. чечим кабыл алып, иштөө убактын өлчөө кыйын же иштөө убактысын өлчөө мүмкүн болсо дагы иштөө формасы боюнча узатылган·түнкү иштөө ж.б. сөзсүз камтылган учурлар (мисалы, курулуш шарттарына жараша иштөө убактысы өзгөрүп туруучу туз өндүрүүчү компания кызматкерлери, иштөө убактысы туруксуз болгон айдоочулар, батирлардын коопсуздук кызматкерлери ж.б.) же эсептөөнүн ыңгайлуулугу жана иштөө каалоосун жогорулатуу максатында белгилүү сумманы кошумча төлөм катары төлөнгөн учурлар. Ошондой эле компенсациялык маяна системасы жарактуу болушу үчүн негизги маянага кошумча төлөмдөр камтылганы жана маяна төлөнгөнү боюнча ачык жазылган эмгек келишимине кызматкер макул болушу жана компенсациялык маяна кызматкерге зыян келтирбеши керек. Эгер компенсациялык маяна менен алынган кошумча төлөмдөр чыныгы узатылган, түнкү, дем алыш күнүндө иштөө пайда болуп, эмгек стандарттары мыйзамы боюнча эсептелген төлөмдөрдөн жетпесе, ал айырманы талап кылып алууга болот. Бирок Жогорку Сот арыз берүүчү коопсуздук полициясынын чыныгы узатылган, түнкү, дем алыш күнүндө иштөө бир саатына эмгек стандарттары мыйзамы боюнча төлөм жана компенсациялык маяна менен алынган төлөмдөрдүн айырмасын талап кылган иш боюнча компенсациялык маянага эмгек стандарттары мыйзамы боюнча бардык төлөмдөр камтылгандыгы боюнча өкүм чыгарган, бул өкүм боюнча коопсуздук полициясы сыяктуу кызмат формасы өзгөчө болгон эмгекчилдер эмгек стандарттары мыйзамы боюнча төлөмдөр менен компенсациялык маянанын төлөмдөрүнүн айырмасын талап кылуу мүмкүн болбой калат. Компенсациялык маяна системасы Жогорку Сот өкүмдөрү аркылуу тааныла баштаган, бирок коомдук·экономикалык жактан алсыз болгон эмгекчилдерди коргоо үчүн кабыл алынган эмгек стандарттары мыйзамынан 'негизги маянага кошумча төлөмдөр камтылган' эмгек келишимин артыкчылык кылып, эмгекчилдердин укуктарын коргоо туура аткарылбай жаткан көйгөй бар.