Пайдалуу маалымат

Орточо маяна – бул аны эсептөө үчүн себеп пайда болгон күндөн мурунку 3 ай ичинде ал эмгекчиге төлөнгөн маянанын жалпы суммасын ал мезгилдин жалпы күндөрү менен бөлгөндө чыккан сумма. Бул жерде орточо маянанын эсептөө негизги болгон маянанын жалпы суммасına жумуш берүүчү эмгектин объектиси катары эмгекчиге төлөнгөн бардык акча каражаттары кирет, мисалы, негизги айлык же негизги маяна, туруктуу төлөнгөн адаттагы маяна, ошондой эле майрам күнү, узатылган эмгек үчүн кошумча төлөм, түнкү эмгек үчүн кошумча төлөм, жылдык/айлык эс алуу үчүн төлөм, күнүмдүк/күндүзгү кызмат үчүн төлөм сыяктуу төлөм себептери пайда болгон сайын өзгөргөн төлөмдөр бардыгы кирет. Эмгекчиге үзгүлтүксүз жана туруктуу төлөнгөн жана анын төлөнгөнү боюнча коллективдик келишим, ишке алуу эрежелеринде жумуш берүүчүгө төлөө милдети жүктөлгөн болсо, бонус, үй-бүлө төлөмү, дене тарбиясын өнүктүрүү үчүн чыгым, тамак-аш акысы, транспорт чыгымдары ж.б. аталышына карабастан бардыгы кирет. Бонус же жылдык эс алуу төлөмдөрүнүн киргизилиши себеп пайда болгон күндөн мурунку 1 жыл ичинде алынган жалпы сумманы 12 айга бөлүп ай орточо сумманы 3 айлык маянага кошуп эсептелет. 3 айлык жалпы күндөр – бул чынында эмгек күнү эмес, календардык күндөр, 89-92 күн болот. Бирок ① сынак мөөнөтү, ② жумуш берүүчүн күнөөсү менен токтотулган мезгил, ③ төрөткө чейин жана төрөттөн кийинки эс алуу мезгили, ④ иш учурундагы кырсык менен токтотулган мезгилдин учурунда ал күндөр жана ал мезгилде төлөнгөн маяна тиешелүү мезгилден жана жалпы сумманыан алынып салынат. Бирок жеке адамдын күнөөсү менен келбегендик же эс алуу сыяктуу учурларда алынып салынбайт, мындай учурда орточо маяна адаттагы маянадан төмөн болсо, адаттагы маяна орточо маяна катары каралат. Орточо маяна – отставка акысы, токтоо төлөмү, өндүрүштүк жаракат компенсациясынын эсептөө негизи болуп саналат.