Пайдалуу маалымат

Учурдагы пенсиялык система 1 жылдан ашык иштеген жумушчуларга иштен бошотулган күндөн тарта 14 күндүн ичинде пенсиянын толук суммасын төлөөнү камтыйт, бирок «Жумушчулардын пенсиялык жардамды камсыздоо жөнүндө мыйзам» кабыл алынгандан кийин пенсияны пенсия түрүндө да алууга мүмкүнчүлүк түзүлдү. Пенсиялык система аныкталган төлөм түрү жана аныкталган салым түрү болуп бөлүнөт. Аныкталган төлөм түрү – бул жумуш берүүчү иштетүү жана башкаруу уюмунун (sigorto компаниясы, банк ж.б.) товарлары аркылуу ар бир жумушчунун пенсиясын топтоп, башкаруу, келечекте жумушчу ала турган пенсия суммасы алдын ала аныкталган түрү, жумуш берүүчүнүн топтоо милдети топтолгон каражаттарды башкаруу натыйжасына жараша өзгөрөт. Аныкталган салым түрү – бул жумуш берүүчү айлык акынын жалпы суммасынан 12ден 1ден ашык көлөмдү жумушчулар жана жумуш берүүчү тандаган финансылык уюмдун жумушчунун жеке эсебине топтойт, андан кийин жумушчу финансылык уюмдун товарын өзү тандап, топтолгон каражаттарды башкарат жана андан пенсия алады, жумуш берүүчүнүн милдеттүү төлөмү алдын ала аныкталган болсо, жумушчунун пенсиялык жардамы топтолгон каражаттарды башкаруу кирешесине жараша өзгөрүшү мүмкүн. Пенсия алуу жеңилүүсү – катталуу мөөнөтү 10 жылдан ашык, 55 жаштан жогору зыянсыз чыккан жумушчулар, пенсия же бир жолку сумма катары алууга болот, пенсия алуу жеңилүүсүнө ээ болбой орто ченде иштен чыккан учурда бир жолку сумма катары алууга болот. Алуу мөөнөтү минималдуу 5 жылдан ашык, конкреттүү мазмуну жумушчулар жана жумуш берүүчү пенсиялык эрежелерде аныкташы керек. Ошондой эле жумушчулардын орточо иштөө мөөнөтү 5-6 жылга гана жеткенин эске алып, жумуш ордун алмаштырганда да пенсияны топтоп, жалпылоого мүмкүнчүлүк берүү үчүн жеке пенсиялык эсеп ачылат. Жеке пенсиялык эсеп – пенсиянын жашоо чыгымдарына сарпталышы көйгөйүн жоюу үчүн, жумушчу зыянсыз чыкканда же жумуш ордун алмаштырганда алган пенсиясын өз атына катталган эсепке топтоп, пенсия ж.б. картаңдоо чыгымдарына пайдаланууга мүмкүнчүлүк берет. Пахта бир жолку сумма алгандар гана каттала алат, топтолгон каражаттарды башкаруу, төлөө ыкмалары ж.б. чектөөлөр бар. Эмгек шарттары салыштырмалуу начар болгон туруктуу жумушчулар 5 кишиден аз ишканаларга да пенсиялык система 2008-2010-жылдары бөлүк-бөлүк киргизилет. Пенсиялык система киргизилгенде жумушчулар жана жумуш берүүчү келишим боюнча система ишке киргизилгенге чейинки пенсия орто эсептөө жасап, жаңыдан ишке киргизүү ыкмасы бар, пенсиянын орто эсептөө суммасын толугу менен жеке пенсиялык сберегательный эсепке топтоп, мурунтан катталгандай пайда алуу ыкмасы бар.