Пайдалуу маалымат

Мурдагы эмгек стандарты мыйзамынын 34-беренесинин 3-каралыгын муунга алган эмгекчилдердин пенсиялык жөлөмөсүн кепилдөө мыйзамынын 8-беренесинин 2-каралыгы «иш берүүчү эмгекчинин талабы бар болсо, эмгекчи пенсиядан мурда ушул эмгекчи үзгүлтүксүз эмгектенген мөөнөт боюнча эмгек акысын алдын ала эсептеп берип койо алат» деп айтып, эмгекчинин талабы боюнча эмгек акысынын ортоңку эсептөө системасын белгилейт. Эмгек акысынын ортоңку эсептөөсү ‘эмгекчинин талабы’ шарт катары болгондуктан, топтук келишим же жумушка орношуу эрежелеринде негиз бар деп айткандан кийин да жеке эмгекчинин конкреттүү талабы болушу керек жана ортоңку эсептөө жасагысы келген ар бир учурда жеке талап болушу керек. Эмгек акысынын ортоңку эсептөөсүн жасаса, эсептөөдөн кийинки эмгек акысын эсептөө үчүн үзгүлтүксүз эмгек стажы эсептөө учурунан кайра башталат. Бирок эмгек акысынын ортоңку эсептөөсүн жасатты деп эмгек мамилеси кайра башталат деген эмес, ошондуктан эсептөөдөн кийин үзгүлтүксүз эмгек стажы 1 жылдан аз болсо да жалпы үзгүлтүксүз эмгек стажы 1 жылдан ашкандыктан, мөөнөткө пропорционалдуу түрдө эмгек акысын ала алат. Ошондой эле кайра башталган үзгүлтүксүз эмгек стажы эмгек акысын эсептөө үчүн гана чектелет жана жылдык үлгүлүү эс алуу, жогорулатуу, стаж, бонус ж.б. эсептөө үчүн үзгүлтүксүз эмгек стажына таасирин тийгизбейт. Экинчи жагынан, эмгек акысын айлык маянага киргизип төлөй турган жылдык маяна системасы көп көйгөйлөрдү жаратып жатат, принцип катары эмгек акысы айлык маянага киргизилген деген жалпы маяна келишими жараксыз. Бирок, реалдуулукта эмгек акысынын ортоңку эсептөөсү деген аталыш менен ар жыл сайын эмгек акысын эсептеп, аны 12 айга бөлүп айлык маянага киргизип төлөп берүү формасы адатка айланган, жумушчу күчтөрү жана эмгек министрлиги ушул келишимдин жарактуу болушу үчүн шарттар катары ①жылдык маяна суммасына киргизилген эмгек акысынын суммасы ачык белгилениши керек жана ар бир ай төлөнгөн эмгек акысынын суммасынын жалпысынан ортоңку эсептөө учурун негиз кылып эмгекчилдердин пенсиялык жөлөмөсүн кепилдөө мыйзамынын 8-беренесинин 1-каралыгы (мурунку эмгек стандарты мыйзамынын 34-беренесинин 1-каралыгы) нормасы боюнча эсептелген суммадан аз болбошу керек, ②эмгек акысын ортоңку эсептөө
алууну каалаган эмгекчинин өзүнчө (эмгек келишими·жылдык маяна келишиминен тышкары) талабы болушу керек жана ортоңку эсептөө акысын ар бир ай бөлүп төлөт деген мазмун ачык киргизилген болушу керек, ③ортоңку эсептөөгө алынуучу мөөнөт ортоңку эсептөө учурун негиз кылып мурунку үзгүлтүксүз эмгектенген мөөнөт гана тиешелүү болгондуктан 1 жылдан аз эмгек стажы бар эмгекчи мыйзамдуу эмгек акысын төлөө объектиси эмес, ошондуктан ортоңку эсептөө объектиси эмес дегенди айтат (2006-жылдын июлунан ушул нускаманы ишке киргизүү).