Пайдалуу маалымат

Арыз – жаран өзүнө каршы кылмыш же адилетсиз иш-аракеттерге байланыштуу тиешелүү административдик органдардан оңдоону талап кылуу жол-жобосу. Айрыкча эмгекчилдер жумуш берүүчүн эмгек стандарты жөнүндө мыйзам жана башка эмгек мыйзамдарынын бузулушу боюнча Жумушчу күчтөрү жана эмгек министрлигине билдирип, оңдоону талап кылышы мүмкүн, бул жөн гана мыйзам бузууну оңдоону талап кылуу болгондуктан, кылмышкерге түздөн-түз жаза талап кылуучу арыз же билдирүүдөн мазмуну жана жол-жобосу боюнча айырмаланат. Айрыкча жумуш берүүчүн жүрөк акы төлөбөй жаткандыгы эмгекчилдин жалгыз жашап калуу каражаты болгон акынын төлөнгөнүн кечиктирип, оор жашоо коркунучун жаратуучу иш-аракет гана эмес, ошондой эле Эмгек стандарты жөнүндө мыйзамдын 36 жана 42-жоболору боюнча 3 жылга чейинки эркинен ажыратылуу же 20 миллион вонго чейинки айып пул салынчу кылмыштык жаза болгондуктан, жүрөк акы төлөбөй жаткандыгын чечүү эмгек администрациясынын дайыма маанилүү милдети болуп саналат. Төлөбөй калган акы боюнча арыз ишкананын жергиликтүү эмгек органынын (Жумушчу күчтөрү жана эмгек министрлигинин филиалынын) арыз бөлүмүндө кабыл алынат, арыз берүү ыкмалары документ аркылуу, оозеки, интернет (www.molab.go.kr) аркылуу же башка каалаган ыкма менен болушу мүмкүн, бирок арыз берүүчү эмгекчинин аты-жөнү, дареги жана байланыш маалыматы, жооптуу жумуш берүүчүн аты-жөнү, дареги жана байланыш маалыматы, арыз берүүчү каалаган мазмуну жана арыз берилген датасы, арыз берүүчүн кол коюшу жана мөөрү камтылышы керек. Арыз кабыл алынгандан кийин жооптуу эмгек контролёру арыз берүүчү, жооптуу жак жана күбөлөрдү текшерип, жүрөк акы төлөбөй калгандыгы ырасталса, төлөө мөөнөтүн белгилеп жумуш берүүчүгө төлөөнү буйрук берет, жумуш берүүчү белгиленген мөөнөттө аканы төлөсө ишти жабат, эгер мөөнөттө төлөбөсө тергөөгө киришет жана прокуратурага эмгек стандарты жөнүндө мыйзамды бузуу боюнча ишти жөнөтүп, прокурордун жетекчилиги астында тергөө жүргүзүлөт. Бирок 2005-жылы мыйзамга өзгөртүүлөр киргизилип, жүрөк акы төлөбөй жаткандыгы боюнча жаза төлөбөө каалоосу жок кылмыш катары киргизилгендиктен, эмгекчи жумуш берүүчүгө карата жаза каалабай турганын ачык билдирген учурда жумуш берүүчүнү жазага тартууга болбойт жана жүрөк акы төлөбөй калгандыгы оңдолбосо да кайра арыз берүү же арыз коюу мүмкүн эмес болгондуктан, буга этият болуу керек. Ошол эле учурда жүрөк акы төлөбөй жаткандыгы боюнча жаза төлөбөө каалоосу жок кылмыш киргизилгени менен, төлөбөй калган эмгекчилдердин чыныгы укуктарын натыйжалуу коргоо үчүн Кореянын Укуктук жардам фонду аркылуу акысыз укуктук жардам кызматы көрсөтүлүүдө. Демек, эмгек контролёрунен төлөбөй калган акыларды ырастоочу документ алганда, жарандык доо, кичине сумма боюнча сот, алдын ала камакка алуу, мажбурлоо менен аткаруу ж.б. бардык жарандык жол-жоболорду Укуктук жардам фонду акысыз жүргүзүп берет, андыктан алдын ала эмгек контролёруна төлөбөй калган акыларды ырастоочу документ берип берүүнү талап кылуу керек.