Пайдалуу маалымат

Эмгек стандарты мыйзамы эмгек убактысын кыскартуу жана ийкемдүү эмгек убактысы системасын киргизген учурда эмгекчилдердин жүрүм-туруму төмөндөбөшү үчүн жүрүм-турумду сактоону камсыз кылууну жөнгө салат, жүрүм-турумду сактоо деген – жүрүм-турумду кыскартууга алып келиши мүмкүн болгон факторлор бар болсо да, мурункудай төлөнгөн жүрүм-турум деңгээлин сактап калууну билдирет. Ийкемдүү эмгек убактысы системасы киргизилгенде, 1 күндө 8 саат же 1 жумада 40 саатты ашып иштесе да, белгилүү бир мөөнөттүн орточо эмгек убактысы мыйзамга ылайык эмгек убактысынан ашпаса, 50% кошумча менен узатылган эмгек үчүн кошумча акы төлөнбөйт, ошондуктан мурункудайга караганда жүрүм-турум төмөндөө коркунучу жогору. Булга байланыштуу эмгек стандарты мыйзамы иш берүүчүгө ийкемдүү эмгек убактысы системасын киргизген учурда мурунку жүрүм-турум деңгээли төмөндөбөшү үчүн жүрүм-турумду сактоо чараларын иштеп чыгууну милдеттендирет жана жумуш менен камсыздоо жана эмгек министрлигинин министрине жүрүм-турумду сактоо планынын мазмунун тапшырууну же түздөн-түз текшерүүгө мүмкүнчүлүк берет. 2004-жылдын 1-июлунан тарта ишкананын өлчөмү жана тармагына жараша этаптар менен ишке ашырылуудагы жумада 40 сааттык системаны киргизүү учурунда да эмгек убактысын кыскартуу жана эс алуу күндөрүн кыскартуу сыяктууларга байланыштуу мурунку жүрүм-турум деңгээли төмөндөй алат, бирок эмгек стандарты мыйзамы мурунку жүрүм-турум деңгээли жана сааттык кадимки жүрүм-турум төмөндөбөшү керек деп жөнгө салып, иш берүүчүгө жүрүм-турумду сактоо жоопкерчилигин жүктөдү.
Жумада 40 сааттык системаны киргизүүгө байланыштуу жүрүм-турумду сактоодо сакталышы керек болгон эрежелер
①“‘Мурунку жүрүм-турум деңгээли’ ‘өзгөргөн жүрүм-турум деңгээлинен’ төмөн болушу керек” дегендин мааниси – жумада 40 сааттык система колдонулганга чейинки 1 жылдагы алган жүрүм-турум (негизги айлык, бонус, узатылган эмгек үчүн кошумча акы, түнкү эмгек үчүн кошумча акы, жылдык жана айлык эс алуу акысы ж.б. бардыгын кошкон сумма) деңгээли жумада 40 сааттык система киргизилгандан кийинки 1 жылдагы алган жүрүм-турумдан аз болушу керек дегенди билдирет жана,
②“сааттык кадимки жүрүм-турум төмөндөбөшү керек” дегени – мурунку жүрүм-турум деңгээлин сактоо үчүн жүрүм-турум бөлүктөрүн же жүрүм-турумду жөнгө салуу учурунда да сааттык кадимки жүрүм-турумду төмөндөтпөйт жана көбөйгөн узатылган эмгек үчүн кошумча акынын жүгүн азайтуу үчүн сааттык кадимки жүрүм-турумду төмөндөтпөйт. Бул жагдайды эске алганда, жүрүм-турумду сактоо планына негизинен сааттык кадимки жүрүм-турумду жогорулатып сактоо ыкмасы жана өзүнчө жөнгө салуу акысын киргизип жүрүм-турумду сактоо ыкмасы болушу мүмкүн. <Байланыштуу административдик түшүндүрмө> (2004.11.25, Эмгек стандарты бөлүмү-6363): Жалпы кызматкерлерге (дүйшөмбүдөн жумага чейин 1 күндө 8 саат, ишемби күнү 4 саат иштөө) оңдолгон эмгек стандарты мыйзамын колдонууда мурункудайга караганда азайган эс алуу күндөрүнө тиешелүү эс алуу акысын такыр төлөбөй, мурунку жүрүм-турум деңгээли төмөндөдү (оңдолгон мыйзам колдонулганга чейинки 1 жылдагы жүрүм-турум жалпы суммасы менен колдонулгандан кийинки 1 жылдагы жүрүм-турум жалпы суммасын салыштыруу) деп оңдолгон эмгек стандарты мыйзамынын кошумчасынын 4-беренесине ылайык жүрүм-турумду сактоо болду деп эсептөө кыйын.