Пайдалуу маалымат

Соттук чечимдер жана административдик чечимдер жылдык үөлгүлүк эс алууну колдонбостон эмгек кылган учурда жумуш берүүчү колдонулбаган эс алуу күндөрү үчүн жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысын төлөшү керек деп эсептейт. Ошондой эле жылдык үөлгүлүк эс алуу пайда болгонуна карабастан эс алууну колдонбостон иштен кеткен учурда да колдонулбаган жылдык үөлгүлүк эс алуу күндөрү үчүн эмгек акысын төлөшү керек. Жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысы жылдык үөлгүлүк эс алуу талап кылуу укугу жоюлган учурда талап кылынышы мүмкүн. Демек, эмгек стандартдары мыйзамынын 59-маддынынын 7-бөлүгүндө «жылдык үөлгүлүк эс алуу 1 жыл ичинде колдонулбаса, жоюлат» деп жазылгандыктан, жылдык үөлгүлүк эс алууну колдонсо болгон күндөн тарта 1 жыл өткөндөн кийин эми эс алууну талап кыла албайсың жана эс алуу талап кылуу укугу акы талап кылуу укугуна айланат. Бирок, жылдык үөлгүлүк эс алууну колдонбой калгандык жумуш берүүчүн буйругу менен болгон же эс алууну талап кылганына карабастан берген жок же ушундай жумуш берүүчүн күнөөсү бар болсо, 1 жыл өткөндөн кийин да мурунку жылдын жылдык үөлгүлүк эс алуусун талап кылып алууга болот (эмгек стандартдары мыйзамынын 59-маддынынын 7-бөлүгүнүн кошумчасы). Жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысы эмгек үчүн объект катары айлык акыга барабар болгондуктан, анын жоюлуу мөөнөтү айлык акы талаптары менен бирдей 3 жылды түзөт. Демек, жылдык үөлгүлүк эс алууну 1 жыл колдонбоо менен эс алуу талап кылуу укугу жоюлган кийинки күндөн тарта 3 жыл ичинде жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысын талап кылып алууга болот.
Жумушчу күчтөрү жана эмгек министрлигинин административдик чечимдерине ылайык, кадрларды башкаруу ыңгайлыгы үчүн жамааттык келишим же ишке алуу эрежелери менен бардык кызматкерлерге бирдей эсептик жылды негиз кылып жылдык үөлгүлүк эс алууну эсептөө учурда жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысын талап кылуу укугу жылдык үөлгүлүк эс алууну колдонсо болгон жылдын кийинки жылынын биринчи күнү пайда болот деп эсептейт. Экинчиден, жылдык үөлгүлүк эс алууну колдонбостон иштен кеткен учурда пайда болгон жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысы боюнча жумушчу күчтөрү жана эмгек министрлигинин административдик чечимдери тиешелүү жылдын жылдык үөлгүлүк эс алуунун колдонулбаган күндөрүнөн ашкан мөөнөттө эмгек кылып иштен кеткен учурда колдонулбаган эс алуу күндөрүнүн бардыгы үчүн жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысын төлөшү керек, иштен кеткен жылдын жылдык үөлгүлүк эс алуусунун колдонулбаган күндөрүнө жетпеген мөөнөттө эмгек кылып иштен кеткен учурда эс алууну колдонсо болгон эмгек күндөрүнө барабар жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысын төлөшү керек деп айтат. Демек, 1-январда ишке кирген кызматкер мурунку жылдын толук иштөөсү үчүн 20 күндүк жылдык үөлгүлүк эс алууну колдонсо болгон жылдын 1-январдын 10unda иштен кетсе, иштен кеткен жылдын эс алууну колдонсо болгон күндөрү болгон 10 күндүн ичинен акы төлөнгөн жума эс алуу күндөрү же макулдашылган акы төлөнгөн эс алуу күндөрүн четтетип, эс алууну чынында колдонсо болгон күндөргө гана жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысын төлөшү керек. Бирок, Жогорку Соттун чечимдери жумушчу күчтөрү жана эмгек министрлигинин чечимдеринен айырмаланып, жылдык эс алууну колдонсо болгон күндөрдөн көз карандысыз иштен кетүү менен колдонбой калган жылдык эс алуу күндөрүнүн бардыгы үчүн жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысын төлөшү керек деп эсептейт. Ошондой эле жумушчу күчтөрү жана эмгек министрлигинин административдик чечимдери иштен кетүү алдындагы мурунку жылда пайда болгон жылдык үөлгүлүк эс алууну колдонбостон эмгек кылып пайда болгон акынын суммасынан 3/12 бөлүгүн иштен кетүү акысын эсептөө үчүн орточо айлык акыны эсептөө үчүн негизги айлык акыга киргизилет, бирок иштен кетүү менен гана төлөнгөн себеп пайда болгон жылдык үөлгүлүк эс алуунун эмгек акысы (иштен кеткен жылда пайда болгон жылдык үөлгүлүк эс алууну колдонбостон пайда болгон жылдык эс алуунун эмгек акысы) иштен кетүү акысын эсептөө үчүн орточо айлык акыны эсептөө үчүн негизги айлык акыга кирбейт деп эсептейт.