Пайдалуу маалымат

Эмгек стандарты мыйзамынын 55-беренесине ылайык, жума сайын 1 күндүк акысыз эс алуу күнүн камсыз кылат жана Эмгек күнүн белгилөө жөнүндө мыйзам жыл сайын 1-майды Эмгек күнү (Эмгек майрамы) катары белгилеп, аны Эмгек стандарты мыйзамы боюнча акысыз эс алуу күнү деп аныктаган. Ошондуктан, мыйзам боюнча акысыз милдеттүү болгон эс алуу күндөрү жумалык эс алуу жана Эмгек майрамы гана болуп, жалпыга маалым праздниктер мыйзам боюнча ишканаларга милдеттүү эс алуу күндөрү эмес. Жалпыга маалым праздниктер же компаниянын негизделген күнү сыяктуулар жумушка орношуу эрежелерине же жамааттык келишимге ылайык, эс алуу күнүбү же акысыз эс алуу күнүбү экени чечилет, ошондуктан келишимдик эс алуу күнү деп аталат. Ошондуктан жумушка орношуу эрежелеринде же жамааттык келишимде “акысыз” деп так көрсөтүлбөсө, келишимдик эс алуу күнү аксыз берилиши принцип болуп саналат. Бул учурда жумушка орношуу эрежелеринде же жамааттык келишимде белгиленген келишимдик эс алуу күндөрү боюнча эс алуу күнүндө иштөө үчүн кошумча акы жана ушул сыяктуу Эмгек стандарты мыйзамынын эс алуу күндөрү боюнча нормалары колдонулушу мүмкүнбү деген маселе пайда болот, соттук чечимдер келишимдик эс алуу күндөрү да мыйзамдык эс алуу күндөрү менен бирдей кошумча акы төлөөнү моюнга алган. Ошол эле учурда келишимдик эс алуу күндөрү менен эс алуусуз күндөрдү айырмалап билүү керек, эс алуу күнү негизинен эмгек милдети бар, бирок мыйзамдар же жумушчу-иш берүүчү келишимдери боюнча эмгек милдети бошотулган күн, нөөмөттүү иштөө формасындагыларда жалпысынан белгиленген эс алуусуз күндөр белгиленген иштөө күндөрүнө кирбеген күндөр катары башынан эле эмгек милдети жок күн деп айтылат. Жумушчуларды жана эмгекчилдерди коргоо министрлигинин административдик чечмелөөсү эс алуусуз күндөр эс алуу күндөрүнөн мүнөздүү айырмаланат деп, эс алуусуз күндөрдө иштөө үчүн кошумча акы төлөө милдети жок деп эсептейт, бирок фактылык жактан эс алуусуз күндөр менен эс алуу күндөрүнүн мүнөздөрүн катуу бөлүп-аянтоо кыйын экендигинен улам маселе бар деп белгилөө бар. <Байланыштуу соттук чечимдер> Эмгек стандарты мыйзамынын 56-беренесине ылайык, эс алуу күнүндө иштөө үчүн үлгүлүү аканын 100дөн 50 жогору кошумча кылып төлөшү керек болгон эс алуу күнүндө иштөө, ушул мыйзамдын 55-беренесиндеги эс алуу күнүндө иштөө деп так аныктабай, жөн гана эс алуу күнүндө иштөө деп гана белгилеген жагы, узактык убакыттагы иштөө жана түнкү иштөө менен бирге эс алуу күнүндө иштөөнү белгилеген жагы сыяктуулардан көрүнүп тургандай, жөн гана Эмгек стандарты мыйзамынын 55-беренесиндеги жумалык эс алуу системасынын принципин сактоо үчүн гана эмес, жумалык эс алуу эмес мыйзамдык жалпыга маалым праздниктерди да иш берүүчүнүн муктаждыгына ылайык мажбур болуп иштөөгө туура келген учурларда эмгек милдети бар күндө иштегенге караганда чоңураак акы төлөнүшү керек экендигин эске алып, ушул мыйзамдын 55-беренесиндеги жумалык эс алуу иштөө гана эмес, жамааттык келишим же жумушка орношуу эрежелери боюнча эс алуу күнү деп белгиленген мыйзамдык жалпыга маалым праздниктер сыяктуулардын иштөөсүн да билдирет деп эсептөө жагыма жакын (1991.05.14, Жогорку Сот 90да14089).