Пайдалуу маалымат

Азыркыга чейинки типтүү жумушчулук мамилелер жумушчуларды жалдаган ишкер жумушчулар менен түз ээлик-баш ийүү мамилесинде түз колдонгон форма болгон. Бирок жумушчуларды жөнөтүү системасы – жумушчуларды жөнөтүүнү негизги иш кылган жөнөтүүчү ишкер жумушчуларды жалдап, колдонуучу ишкер деп аталган башка адамга жумушчуларды колдонууга мүмкүн кылган система.
Бул учурда жумушчу менен жөнөтүүчү ишкердин ортосундагы мамиле – ээлик-баш ийүү мамилеси, жумушчу менен колдонуучу ишкердин ортосундагы мамиле – буйрук-аракет мамилеси болуп, үч бурчтуу мамиле пайда болот. Жөнөтүлгөн жумушчу эмгек берүүнү колдонуучу ишкерге берет, бирок айлык акы же өндүрүштүк жаракат компенсациясын жөнөтүүчү ишкерден алады. Жөнөтүлгөн жумушчуга карата колдонуучунун жоопкерчилиги жөнөтүүчү ишкер менен колдонуучу ишкер биргелешип алышы керек болгонуу принцип болгону менен, жөнөтүлгөн жумушчунун айлык акысы, зыян компенсациясы ж.б. боюнча колдонуучунун милдеттери жөнөтүүчү ишкерде, жумуш убактысы, эс алуу, эс алуу күндөрү жана өнөр жай коопсуздугу жана ден соолук коргоо мыйзамы боюнча милдеттер колдонуучу ишкерде болушу үчүн белгилүү маселелер боюнча колдонуучунун милдеттери бөлүштүрүлгөн.
Жумушчуларды жөнөтүү мыйзамдарда белгиленген жөнөтүүгө мүмкүн болгон жумуштарга гана чектелет жана башка жумуштарга жумушчуларды жөнөткөндө жөнөтүүчү ишкер да, колдонуучу ишкер да кылмыш жоопко тартылат, өзгөчө курулуш иштеринин аянттагы жумуштары сыяктуу жөнөтүү толугу менен тыюу салынган жумуштарга карата кандайдыр бир учурда да жумушчуларды жөнөтүүгө тыюу салынат. Жумушчуларды жөнөтүү системасы – жөнөтүүчү ишкер жумушчуларды түз жалдап, колдонуучунун милдеттерин мойнуна алып, башкаларга өзүнүн жумушчуларын колдонууга мүмкүн кылган система болуп, жөнөкөй жумуш издөөчү менен жумуш берүүчү ортосундагы жумушчулук келишимди гана ортого салуучу жумуш сунуштоо кызматынан айырмаланып, ишти бүтүрүү максатында өзүнүн жумушчуларын түз буйрук-башкарса жана анын жыйынтыгы үчүн акы төлөнгөн подряддан да айырмаланат.
Жумушчуларды жөнөтүү мөөнөтү дайыма жөнөтүүгө мүмкүн болгон жумуштар үчүн принцип катары 1 жолу гана 1 жылга узартууга мүмкүн, убактылуу себептер менен жөнөтүүнүн учурунда 3 айдан ашпашы керек, бирок 1 жолу гана 3 айга узартууга мүмкүн.
Колдонуучу ишкер 2 жылдан ашык үзгүлтүксүз жөнөтүлгөн жумушчуларды колдонсо, 2 жылдын мөөнөтү бүткөндүн эртеси күнүндөн баштап тигил жөнөтүлгөн жумушчуну колдонуучу ишкер түз жалдаган деп эсептелет. Ошондуктан колдонуучу ишкер 2 жылдан ашык жөнөтүлгөн жумушчуларды колдонбойт.