Пайдалуу маалымат

Эмгек стандарты жөнүндө мыйзамдын 61-беренесинде белгиленген диапазондогу эмгекчилдерге карата эмгек стандарты жөнүндө мыйзамдын эмгек убактысы, эс алуу жана майрам күнүндөрү боюнча эрежелерин колдонбой турганын белгилейт, эмгек убактысын жөнгө салуу аркылуу коргоодон четтетет.
Коргоодон четтетилген эмгекчилдердин диапазону эмгек стандарты жөнүндө мыйзамдын 61-беренесинин ар бир пунктунда аныкталган,
①жерди айдоо, ачуу, өсүмдүктөрдү отургузуу, өстүрүү, жыйноо иштери жана башка айыл чарба жана токой чарба иштери,
②жаныбарларды багуу, балыкчылык жаныбарлар менен өсүмдүктөрдү кармоо, өстүрүү иштери жана башка мал чарбачылык, балчылык, балыкчылык иштери,
③көзөмөл же үзгүлтүксүз эмгек менен алектенген адамдардын ичинен жумуш берүүчү жумушчу күчү жана эмгек министрлигинин министринин уруксатын алган адамдар,
④иштин түрүнө карабастан башкаруу-көзөмөл иштери же жашыруун маалыматтар менен иштөө милдеттери (эмгек стандарты жөнүндө мыйзамдын аткаруу жөнүндө жарлыгынын 30-беренеси) ушул категорияга кирет.
Башкача айтканда, айыл чарба, токой чарба жана балыкчылык менен түздөн-түз алектенген эмгекчилдер, көзөмөл-дозордук эмгекчилдер, ишкер менен бир бүтүндүктө болгон башкаруучулар жана көзөмөлчүлөрдү көздөйт деп болот. Бул эмгекчилдерге колдонулбай турган эрежелер эмгек стандарты жөнүндө мыйзамдын 4-бөлүмү жана 5-бөлүмүндөгү эмгек убактысы, майрам күнү, эс алуу боюнча эрежелер болгондуктан, стандарттуу эмгек убактысы (49-берене), ийкемдүү эмгек убактысы системасы жана тандоолуу эмгек убактысы системасы (50-берене, 51-берене), узатуучу эмгектин чектөөсү (52-берене), эс алуу (53-берене), жумалык эс алуу күнү (54-берене), узатуучу жана майрам күнүндөгү эмгек үчүн кошумча айлык акы (55-берене), компенсациялык эс алуу системасы (55-берененин 2-пункту), эсептелген эмгек убактысы системасы жана акылга сый эмгек системасы (56-берене), эмгек убактысы жана эс алуу убактысынын өзгөчөлүктөрү (58-берене), жаштардын узатуучу эмгек чектөөсү (67-берене), аялдардын жана жаштардын майрам күнүндөгү эмгек чектөөсү (68-берене), төрөттөн кийин 1 жыл өтпөгөн аялдардын узатуучу эмгек чектөөсү (69-берене) ж.б. колдонулбайт. Бирок, эмгек стандарты жөнүндө мыйзамдын 61-беренесинде ‘эмгек убактысы, эс алуу, майрам күнүндөрү боюнча эрежелерди’ колдонбой турганын айтканы менен, жылдык үлгүлүк үчүн берилген үлгүлүк эс алууларды, физиологиялык эс алуу, төрөткө чейин жана төрөттөн кийинки эс алуу сыяктуу эс алуулар боюнча эрежелер толук колдонулат. Ошондой эле узатуучу же майрам күнүндөгү эмгек чектөө эрежелери четтетилгени менен, түнкү эмгек чектөө эрежеси четтетилбейт деп эсептөө керек. Ошондуктан, убакыттан тышкаркы эмгек үчүн кошумча айлык акыны жөнгө салуучу 55-берененин эрежелеринин ичинен түнкү эмгек үчүн кошумча айлык акы жана 68-берененин эрежелеринин ичинен аялдардын жана жаштардын түнкү эмгек чектөөсү боюнча мазмуну колдонулушу керек. Ошондой эле эмгек стандарты жөнүндө мыйзамдын 61-беренесинде колдонулушу четтетилгени менен, жумушка орношуу эрежелери же жамааттык келишимдер аркылуу узатуучу эмгекти чектөө же жумалык эс алуу күнү жана өзгөчө белгиленген эс алуу күнүн коюуну чектөө эмес.