Пайдалуу маалымат

Биз адатта товарларды же турак мүлктү сатып алуу же ижарага берүү учурунда сатып алуу келимини, ижара келимин түзөбүз.

Ошондой эле биз айлык акы алабыз деп эмгек кызматын көрсөткөндө да ушул мазмунду келишим түрүндө түзөбүз, бул эмгек келими. Жөнөкөй айтканда, эмгек келими – бул эмгекчи жумуш берүүчүгө эмгек кызматын көрсөтүп, жумуш берүүчү ага айлык акы төлөөнү максат кылып түзүлгөн келишим. Көп учурда жумушка орношууда айлык акы, бонус, пенсиялык жардам сыяктуу нерселерди оозеки макулдашып, иштеп жатып же намыска чыгууда жумушка орношуу шарттары боюнча талаш-тартыштар көп кездешет. Ошондуктан эмгек келими келечектеги талаш-тартыштарды алдын алуу үчүн абдан маанилүү болгондуктан, жумушка орношууда айлык акы, бонус, эмгек убактысы, иштөө ыкмасы, пенсиялык жардам ж.б. боюнча так жазылып, эмгек келимин түзүү – эмгек мамилелеринин биринчи кадамы. Эмгек келимин түзгөндө келишимде көрсөтүлбөсө да, эмгекчиге ① жумуш берүүчүгө эмгек кызматын көрсөтүү милдети, ② жумушка орношууда жумуш берүүчүгө адилеттүү түрдө өзүнүн тажрыйбасын, билим деңгээлин билдирүү милдети, ③ иштөө мөөнөтүндө компаниянын сырларын сактоо милдети, ④ бизнес ээси менен атаандаштык мамиледеги адамдарга пайда алып келүүчү иш-аракеттерди жасабашы керек болгон милдет пайда болот,

① эмгекчи көрсөткөн эмгекти кабыл алуу милдети,

② эмгекчинин эмгеги үчүн айлык акы төлөө милдети,

③ эмгекчинин жумуш учурундагы жаракат алуусуна компенсация төлөө милдети,

④ эмгекчинин ден соолугу менен гигиенасын коргоо боюнча кам көрүү милдети эмгек келиминин негизги милдеттери катары пайда болот жана эмгекчи ушул эмгек келиминин негизги милдеттерин аткарбаса, намыс кылуу себеп болот, ал эми жумуш берүүчү эмгекчинин эмгек кызматын кабыл албай койсо, айлык акынын толук суммасын төлөөгө милдеттүү болуп, жарандык жоопкерчилик пайда болот.